Jednym z polskich akcentów World Urban Forum 2026 była prezentacja projektu ENACT 15mC, realizowanego m.in. z udziałem Politechniki Gdańskiej. Projekt dotyczy możliwości kształtowania sąsiedztw zgodnie z założeniami miasta 15-minutowego — czyli takiej struktury miejskiej, w której najważniejsze codzienne potrzeby mieszkańców mogą być zaspokajane blisko miejsca zamieszkania.
Polska część projektu koncentruje się na Młodym Mieście w Gdańsku. Jak podkreślał prof. Piotr Lorens, Architekt Miasta Gdańska i koordynator polskiej części projektu, ENACT 15mC obejmuje cztery bardzo różne obszary: poprzemysłowe Młode Miasto w Gdańsku, fragment ulicy handlowej w Trondheim, stare miasto w Walencji oraz osiedle mieszkaniowe z lat 20. XX wieku w Oxfordzie. Różnorodność tych miejsc pokazuje, że choć lokalne uwarunkowania są odmienne, wiele wyzwań urbanistycznych można analizować przy użyciu podobnych narzędzi.
W przypadku Gdańska projekt objął m.in. analizę założeń miasta 15-minutowego, rozpoznanie lokalnych uwarunkowań Młodego Miasta oraz szeroki proces partycypacyjny. Jego celem było określenie pożądanej struktury funkcjonalno-przestrzennej tego obszaru. Efektem dotychczasowych prac jest raport z konsultacji i propozycja strategii dla Młodego Miasta, a obecnie trwa wyciąganie wniosków istotnych dla praktyki planistycznej.
Ważnym wątkiem prezentacji była rola tzw. miękkich narzędzi planistycznych: współpracy z lokalną społecznością, budowania wspólnej wizji rozwoju oraz dialogu miasta z właścicielami terenów i inwestorami. W Młodym Mieście ma to szczególne znaczenie, ponieważ znaczna część gruntów znajduje się w rękach prywatnych. Takie podejście może przekładać się na konkretne działania — od uzgodnień dotyczących szkoły, przez przygotowanie przestrzeni publicznych, po planowane zmiany w rejonie ulic Popiełuszki i Nowej Wałowej, w tym realizację linii tramwajowej.
Prezentacja projektu spotkała się także z pytaniami o uniwersalność koncepcji miasta 15-minutowego. W dyskusji pojawił się m.in. głos uczestniczki z Republiki Południowej Afryki, mówiącej o europejskocentryczności projektu i nieadekwatności założeń miasta 15-minutowego do problemów, z jakimi mierzą się mieszkańcy innych części świata (ona sama, jak mówiła, aby np. wyrobić prosty dokument, musi pokonywać kilkadziesiąt kilometrów). W odpowiedzi prof. Lorens podkreślił, że właśnie dlatego warto rozmawiać o tych założeniach na forum międzynarodowym — jako o możliwym kierunku myślenia o bardziej dostępnych, sprawiedliwych i funkcjonalnych miastach.
Projekt ENACT 15mC realizowany jest w ramach europejskiego partnerstwa Driving Urban Transitions. Po stronie polskiej współfinansuje go Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach konkursu DUT Call 2022.
