„Localising the Charter of Fundamental Rights of the EU by operationalising the FA Framework for Human Rights Cities”

Projekt RIGHTSCITIES realizowany jest od czerwca 2024 r. do maja 2026 r. przez 5 miast (Gdańsk, Lund, Sopot, Utrecht i Wiedeń) oraz 3 akademickie instytuty (Raoul Wallenberg Institute of Human Rights and Humanitarian Law (RWI), Ludwig Boltzmann Institute of Fundamental and Human Rights (LBI) i Uniwersytetu w Utrechcie). Celem projektu RIGHTSCITIES jest pogłębianie wiedzy, narzędzi i dobrych praktyk w zakresie praw człowieka w miastach europejskich, a nawet dalej, przy zastosowaniu podejścia oddolnego. Oznacza to, że pomysły i rozwiązania pochodzą od samorządów lokalnych. 

Więcej informacji o projekcie znajduje się na oficjalnym profilu @Rightscities na LinkedIn

Aktualności

Podsumowanie projektu RIGHTSCITIES

W maju 2026 roku oficjalnie zakończył się trwający 24 miesiące międzynarodowy projekt RIGHTSCITIES, którego pełna nazwa brzmi: „Lokalizacja Karty Praw Podstawowych UE poprzez operacjonalizację Ram Miasta Praw Człowieka FRA”. Gdańsk był jednym z kluczowych partnerów konsorcjum obok Wiednia, Utrechtu, Lund i Sopotu.

Dlaczego projekt był ważny dla Gdańska?

Mimo że Gdańsk od 2018 roku wdrażał innowacyjny „Model na rzecz Równego Traktowania” oraz „Model Integracji Imigrantów”, miasto zidentyfikowało największe wyzwania w swojej dotychczasowej polityce włączenia i różnorodności. Jednym z nich była potrzeba głębszego zakorzenienia podejścia opartego na prawach człowieka (HRBA) w codziennej praktyce urzędniczej. Projekt RIGHTSCITIES stał się impulsem do systemowego podejścia do praw człowieka i wartości z Karty Praw Podstawowych w codziennej pracy. 

Największe osiągnięcia projektu

Udział w projekcie przyniósł Gdańskowi konkretne rezultaty, które wpłynęły zarówno na kompetencje kadr, jak i na strukturę dokumentów strategicznych:

• Wzrost kompetencji i świadomości: Uczestnicy szkoleń przeszli drogę od powierzchownej znajomości Karty Praw Podstawowych UE (często postrzeganej jedynie przez pryzmat wymogów formalnych przy funduszach unijnych) do jej pełnego zrozumienia jako żywego instrumentu zarządzania. W warsztatach wzięli udział m.in. pracownicy Wydziału Rozwoju Społecznego, kadra zarządzająca instytucji społecznych oraz przedstawiciele NGO i ciał doradczych.
• Kluczowym sukcesem było przyswojenie przez urzędników podejścia opartego na prawach człowieka (Human Rights-Based Approach). Pozwoliło to na fundamentalną zmianę perspektywy: pracownicy miejscy zaczęli postrzegać siebie jako „nosicieli obowiązków” (duty bearers), a mieszkańców jako „posiadaczy praw” (rights holders)
• Wykorzystanie symulacji i pracy na studiach przypadku pozwoliło uczestnikom na samodzielne odkrycie i zdefiniowanie uniwersalnych wartości, takich jak godność, wolność, równość i solidarność. Dzięki tej metodzie abstrakcyjne pojęcia konstytucyjne stały się dla kadr miejskich realnymi narzędziami, które potrafią odnieść do rutynowych zadań administracyjnych i w usługach.
• Wzrost wiedzy znalazł odzwierciedlenie w opracowaniu projektów Kodeksów Etyki oraz specjalistycznych list kontrolnych (checklists). Narzędzia te stanowią dowód na umiejętność samodzielnej analizy działań instytucji pod kątem zgodności ze standardami ochrony praw człowieka, np. w opiece nad osobami starszymi czy wsparciu osób z niepełnosprawnościam

Trwałość i przyszłość projektu

Projekt RIGHTSCITIES pomógł dostrzec, że refleksja nad prawami człowieka jest naturalną i niezbędną częścią pracy nowoczesnej administracji, budującą zaufanie i wyższą jakość życia wszystkich gdańszczan i gdańszczanek.

Projekt RIGHTSCITIES był współfinansowany przez Unię Europejską w ramach programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” (CERV)

Harmonogram działań projektu w Gdańsku

• 2024 r. – Prace rozwojowe nad stworzeniem narzędzia samooceny miasta w poziomie realizacji Ramy Miast Praw Człowieka Agencji Praw Podstawowych podczas spotkań konsorcjum.
• 16 czerwca 2025 r. – Warsztat pilotażowy dla Wydziału Rozwoju Społecznego: Pierwszy z cyklu warsztatów dotyczących wartości Karty Praw Podstawowych w codzinnej pracy samorządu.  Skupiał się na budowaniu wspólnego rozumienia wartości (godność, wolność, równość, solidarność) oraz analizie praw człowieka w codziennych zadaniach urzędniczych, takich jak zdrowie psychiczne czy mieszkalnictwo społeczne.
• 27 sierpnia 2025 r. – Warsztat dla organizacji pozarządowych: Spotkanie dedykowane NGO realizującym zadania zlecone przez miasto. Warsztat był częścią konsultacji Programu Współpracy na rok 2025 i służył wypracowaniu metod włączenia praw człowieka jako zasady horyzontalnej do miejskich projektów.
• 6 października 2025 r. – Warsztat dla kadry zarządzającej obszaru społecznego: Szkolenie skierowane do dyrektorów i liderów instytucji sektora społecznego. Tematyka koncentrowała się na zmianie kultury organizacyjnej oraz wdrażaniu metodologii HRBA (podejścia opartego na prawach człowieka) w zarządzaniu i realizacji usług społecznych.
• 3 listopada 2025 r. – 9 lutego 2026 r. – Faza testowania narzędzia samooceny w Gdańsku: Proces zbierania danych i analizy poziomu zgodności miasta z Ramami Miasta Praw Człowieka FRA. W tę fazę zaangażowane były organizacje pozarządowe i Rady Pani Prezydent, które na kolejnych warsztatach, m.in. dot. mieszkalnictwa wspomaganego, ciał doradczych pracowały nad wypełnieniem narzędzia do samooceny. Wnioski z przeprowadzonej i zwalidowanej samooceny posłużą do aktualizacji dokumentów obszarowych, dotyczących usług społecznych w mieście.
• 16 marca 2026 r. – Konferencja podsumowująca projekt „Bringing Fundamental Rights Home”: Udział przedstawicieli konsorcjum projektowego, Agencji Praw Podstawowych i osób zaangażowanych w wdrażanie Karty Praw Podstawowych w funduszach unijnych w konferencji prezentującej rezultaty projektu: wnioski dot. szkoleń dla urzędników i narzędzia samooceny.
• Spotkanie upowszechniające rezultaty projektu dla pełnomocniczek samorządowych ds. równego traktowania z Polski. Na spotkaniu zaprezentowano narzędzie do samooceny, omówiono jego największe zalety oraz przeprowadzono krótkie szkolenie dot. analizy wpływu społecznego jako innowacyjnego i interesującego z perspektywy HRBA narzędzia monitorowania działań miasta przez organizacje pozarządowe.

Więcej rezultatów projektu znaleźć można na poniższej stronie Lidera Projektu The Raoul Wallenberg Institute of Human Rights and Humanitarian Law (RWI).

Konferencja podsumowująca projekt - więcej informacji

Konferencja burmistrzów „Cities Meet: ACT NOW” (Cascais, 2026)

10-12.05.2026

Udział Dyrektorki Katarzyny Ziemann w międzynarodowej konferencji burmistrzów zorganizowanej przez European Capital of Democracy w Cascais (Portugalia) w dniach 10-12.05.2026. Podczas konferencji burmistrzów ACT NOW przedstawiciele miast należących do sieci European City Network – Antwerpii, Brukseli, Cascais, Gdańska, Mai, Valongo i Wiednia – zaprezentowali dobre praktyki w ramach sesji interaktywnych koncentrujących się w szczególności na doświadczeniach członków sieci. Podczas sesji pn. W jaki sposób miasta mogą chronić i promować prawa człowieka w coraz bardziej cyfrowym świecie? zostały zestawione perspektywy Wiednia i Gdańska, prezentując konkretne inicjatywy – od ram ochrony praw cyfrowych dzieci i młodzieży po praktyczne rozwiązania odpowiadające na szersze wyzwania związane z cyfryzacją. Katarzyna Ziemann oparła swoje wystąpienie na dobrych praktykach i narzędziach wypracowanych w projekcie RIGHTCITIES.

Spotkanie eksperckie dotyczące Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej

07-08.05.2026 

Ramowy program spotkania eksperckiego upowszechniającego rezultaty projektu RIGHTSCITIES

Termin: 7–8 maja 2026 r.
Miejsce: Centrum Dolna Brama w Gdańsku, sala 21, piętro II, ul. Dolna Brama 8

Dzień I – 7 maja 2026 r. (czwartek, 10:00–17:00)

10:00–10:45
Otwarcie spotkania oraz sprawy pilne do rozstrzygnięcia
Moderowana dyskusja dotycząca kluczowych wyzwań związanych z zapewnianiem zgodności działań i struktur samorządu z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz wskazanie najpilniejszych kwestii wymagających rozstrzygnięcia z perspektywy praktyki samorządowej.

10:45–11:00 przerwa kawowa

11:00–13:00

Prezentacja modułów edukacyjnych dotyczących Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej dla osób przygotowujących lokalne treningi – część I
W tej części zaprezentowane zostaną moduły edukacyjne dotyczące Karty Praw Podstawowych UE, adresowane do osób przygotowujących i prowadzących lokalne działania szkoleniowe. Omówione zostaną cele edukacyjne, grupy odbiorców, założenia dydaktyczne oraz możliwości wykorzystania modułów w działaniach szkoleniowych prowadzonych na poziomie lokalnym.

Druga część prezentacji obejmie praktyczne aspekty korzystania z modułów edukacyjnych, w tym ich strukturę, metody pracy z grupą, sposoby adaptacji treści do lokalnych potrzeb oraz przykłady wykorzystania materiałów podczas lokalnych treningów i działań upowszechniających.

13:00–14:00
Przerwa obiadowa / ciepły bufet

14.00 -14.30

Praktyczne zastosowanie modułów- kontynuacja

14:30–15.45

Aktualizacja działań Pełnomocniczek w Polsce – spotkanie z Zastępczynią Prezydenta Miasta Gdańska Moniką Chabior.

15.45-16.00 przerwa kawowa 

16.00–17:00

Prezentacja narzędzi do samooceny zgodności działań i struktur samorządu z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Kontynuacja prezentacji obejmująca przykładowe sposoby wdrażania narzędzi samooceny, identyfikację najczęściej występujących barier organizacyjnych i proceduralnych oraz omówienie możliwości wykorzystania wyników samooceny do planowania działań naprawczych i rozwojowych.

Dzień II – 8 maja 2026 r. (piątek, 9:00–15:00)

9:00–10:30

Wprowadzenie do warsztatu „Human Rights Impact Assessment” oraz omówienie materiałów dla uczestników
Pierwsza część drugiego dnia zostanie poświęcona wprowadzeniu do zagadnienia Human Rights Impact Assessment, omówieniu podstawowych pojęć, znaczenia tej metody w działaniach publicznych.

10:30–11:15 przerwa kawowa

11:15–12:45
Warsztat „Human Rights Impact Assessment”
Pierwsza część warsztatu obejmie przedstawienie podstaw metodologicznych Human Rights Impact Assessment, głównych etapów procesu oceny wpływu na prawa człowieka, sposobów definiowania obszaru analizy oraz identyfikacji interesariuszy i źródeł informacji niezbędnych do przeprowadzenia oceny.

W tej części osoby uczestniczące zostaną wprowadzone w zagadnienia związane z identyfikacją ryzyk, możliwych negatywnych skutków działań publicznych oraz rozpoznawaniem grup szczególnie narażonych na naruszenia praw podstawowych. Przewidziana jest również analiza przykładów odnoszących się do praktyki samorządowej.

12:45–13:00 przerwa kawowa

13:00–14:00
Podsumowanie spotkania – rekomendacje końcowe dotyczące: 
- stosowania narzędzi do samooceny zgodności działań i struktur samorządu z Kartą Praw Podstawowych UE,

- wykorzystania modułów edukacyjnych w przygotowaniu lokalnych treningów,

- możliwości wdrażania Human Rights Impact Assessment w praktyce jednostek samorządu terytorialnego,

- dalszych działań szkoleniowych, organizacyjnych i upowszechniających.

14.00-15.00

Obiad / ciepły bufet

Prawa człowieka w Gdańskim Programie Mieszkalnictwa Społecznego

25.11.2025

Wzmocnienie lokalnych kompetencji w zakresie praw człowieka – szkolenie dla urzędników i urzędniczek w Gdańsku

01.09.2025

W ramach projektu odbyło się 27 sierpnia 2025 r. kolejne już spotkanie z organizacjami pozarządowymi dotyczące wzmacniania praw człowieka w projektach społecznych. Na spotkaniu udało się nam przeanalizować studia przypadków dotyczące praw człowieka w codzienności miasta. Rozmawialiśmy o wartościach i narzędziach, dzięki którym prawa człowieka mogą pełniej wybrzmieć w Programie współpracy z ngo lub w ofertach składanych przez organizacje pozarządowe.

Udział naszych ekspertek projektu RIGHTSCITIES w webinarium pt. „Human rights perspective in inclusive cities” ("Perspektywa praw człowieka w inkluzywnych miastach”).

30.06.2025 r.

Za nami pierwsze szkolenie w ramach projektu RIGHTSCITIES pt. „Prawa człowieka na poziomie lokalnym – prawa i obowiązki samorządu i mieszkańców_nek”.

16.06.2025 r.

Szkolenie prowadzone przez dr Annę Podolską z Uniwersytetu Gdańskiego i Barbarę Borowiak specjalistkę z Wydziału Rozwoju Społecznego Urzędu Miejskiego w Gdańsku dla urzędników i urzędniczek.

10 grudnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka, ustanowiony przez ONZ w 1950 roku dla upamiętnienia przyjęcia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka 10 grudnia 1948 r.

Życzenia Prezydent Miasta Gdańska z okazji Międzynarodowego Dnia Praw Człowieka 10.12.2024

Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską. Treść zamieszczona na niniejszej strony internetowej odzwierciedla poglądy konsorcjum projektu RIGHTSCITIES i niekoniecznie odzwierciedla oficjalne stanowisko Unii Europejskiej. Unia Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania zawartych w niej informacji.