• Start
  • Wiadomości
  • Żołnierze z XVIII wieku, czyli żywa lekcja historii Garnizonu Gdańsk

Żołnierze z XVIII wieku, czyli żywa lekcja historii Garnizonu Gdańsk

Zgodnie z czternastoletnią tradycją, 3 maja, punktualnie o godz. 15, doszło do… uroczystej zmiany warty przy dawnym Zespole Przedbramia. Była wojskowa musztra, były wystrzały z dawnej broni, była też spora widownia - mieszkańców oraz gości naszego miasta. Obecni złożyli też nietypową przysięgę pod Dworem Artusa.
03.05.2026
Więcej artykułów poświęconych Gdańskowi znajdziesz na stronie głównej gdansk.pl

Widowiskowa zmiana warty

W rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja w 1791 roku, stowarzyszenie Garnizon Gdańsk po raz kolejny przygotował dla gdańszczan i turystów nie lada atrakcję. W niedzielę, 3 maja, pod zabytkową Wieżą Więzienną (zwaną powszechnie Katownią - dop. red.) nastąpiła historyczna zmiana warty. Dokonali jej "żołnierze" Garnizonu Gdańskiego w mundurach gdańskich z osiemnastego wieku. Stroje, jakie zaprezentowali rekonstruktorzy, nawiązywały do tych z drugiej połowy XVIII wieku, z czasów saskich - dokładnie takie mundury nosili żołnierze gdańscy, kiedy uchwalano Konstytucję 3 Maja. Był też krótki pokaz musztry i wystrzał z rekonstruowanych egzemplarzy dawnej broni.

Historyczna zmiana warty nieprzypadkowo odbywa się przy dawnej Katowni.

- Przy Zespole Przedbramia był odwach miejski. Tamtędy przejeżdżali wszyscy goście miasta, tam witał ich patrol gdańskich żołnierzy, odbywały się kontrole, sprawdzanie akcyz, itd. Tamtędy przejeżdżali też królowie i ich wysłannicy - wyjaśnia Krzysztof Kucharski ze stowarzyszenia Garnizon Gdańsk.

Podczas niedzielnego wydarzenia opowiadał on obecnym także o strojach i zwyczajach dawnych gdańszczan. Można było dowiedzieć się co nieco o dawnej modzie wśród mieszczan gdańskich, m.in. tego, z jakich materiałów szyto suknie, jakie fasony były pożądane, i dlaczego w tamtych czasach kobiety musiały być starannie uczesane.

235. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Uroczystości “pod Sobieskim”

Osobne przysięgi z XVII wieku dla mieszkańców i turystów

Po zmianie warty członkowie Garnizonu przeszli ul. Długą pod Dwór Artusa. Po drodze wielokrotnie wykrzykiwali: “Wiwat król!” czy “Wiwat Rzeczpospolita!”. Na przedprożu Dworu Artusa mieszkańcy i turyści “złożyli przysięgę na wierność naszemu miastu, królowi i Rzeczypospolitej”. Jej tekst pochodzi z końca siedemnastego wieku. Osobno przysięgę złożyli mieszkańcy Gdańska, osobno Ci, którzy “tylko jakiś czas u nas przebywają”. 

W XVII i XVIII wieku, by zostać obywatelem Gdańska, z czym wiązały się większe przywileje, należało złożyć przysięgę właśnie na wierność królowi i Rzeczypospolitej. 

Dzień Flagi RP. Biało-czerwona dumnie powiewa nad Gdańskiem

na zdjęciu żołnierze z osiemnastego wieku, czyli rekonstruktorzy strzelają z dawnej broni
Historyczna zmiana warty... musi być z hukiem!
Fot. Grzegorz Mehring/ www.gdansk.pl

Dlaczego Garnizon Gdańsk przygotowuje inscenizacje na 3 maja?

W 1791 roku, kiedy uchwalano Konstytucję, Gdańsk otoczony był kordonem pruskim. Działo się tak, ponieważ w 1772 roku, w wyniku I rozbioru Polski, całe Pomorze trafiło w ręce pruskie. Jedynie Gdańsk i terytorium gdańskie pozostawało w Polsce. Dlatego informacja o konstytucji dawała Gdańszczanom nadzieję na to, że Rzeczpospolita wróci i ponownie się połączy. Sytuacja była jednak coraz gorsza. Dwa lata później Gdańsk trafił w ręce pruskie. 

- Dzisiaj przypominamy więc o tamtej Konstytucji i o tym, jak duże nadzieje wiązali z nią gdańszczanie - tłumaczy Krzysztof Kucharski.