Zbieractwo jest zaburzeniem polegającym szczególnie na nadmiernym, obsesyjnym gromadzeniu niepotrzebnych rzeczy, śmieci oraz na trudności w ich wyrzucaniu, co skutkuje dezorganizacją codziennego życia. Może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, sanitarnych i bezpieczeństwa szczególnie dla osoby, której dotyczy. Rzeczy gromadzone są zazwyczaj w mieszkaniu osoby zmagającej się ze zbieractwem. Nie są dla niej bezużytecznymi przedmiotami, gdyż dają jej poczucie bezpieczeństwa. Syllogomania może też wiązać się z niekontrolowanym przygarnianiem zwierząt, bez zapewnienia im właściwych warunków do życia. W każdym wypadku osoba cierpiąca na syllogomanię nie poradzi sobie sama z problemem. Potrzebuje specjalistycznej pomocy.
Zagrożenia
Chcąc sprostać problemowi społecznemu, przyjęto do realizacji „Program wsparcia osób z syllogomanią (zaburzeniem zbieractwa) w Gdańsku”. Dokument ten m.in. opisuje zaburzenie. Przedstawia zagrożenia związane z problemem zbieractwa, poważne szczególnie dla osoby z syllogomanią. Obejmują:
- kwestie zdrowotne i fizyczne, w tym m.in. ryzyko chorób, infekcji, złe warunki sanitarno-higieniczne, w których przebywa człowiek (dotyczy rozwoju pleśni, robactwa itd.) oraz zagrożenie pożarowe;
- kwestie psychiczne – osoba izoluje się społecznie, ma stany depresyjne.
Zbieractwo to także realne zagrożenie społeczne i prawne. Prowadzi do konfliktów rodzinnych, sąsiedzkich i interwencji administracyjnych, w tym utraty mieszkania.
Kluczowe współdziałanie
Program wskazuje kompetencje i zakres możliwego działania służb miejskich, powiatowych i wojewódzkich w kwestii wsparcia osób cierpiących na syllogomanię oraz przeciwdziałania zjawisku w kontekście społecznym i bezpieczeństwa. Wyznacza kierunki działań: od ujawnienia, że mieszkaniec cierpi na syllogomanię, poprzez doprowadzenie do uporządkowania/oczyszczenia jego mieszkania i jednocześnie realizację wsparcia terapeutycznego i pracy socjalnej. Jednocześnie służby mają podejmować działania włączające rodzinę, sąsiadów, lokalną społeczność na rzecz zmiany. Dokument wskazuje, że istotny jest późniejszy monitoring sytuacji i pozbywania się rzeczy. Przewidziana jest także relokacja osoby zbierającej na czas oczyszczania lokalu.
Program realizowany jest przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Gdańsku i Gdańskie Nieruchomości we współpracy z instytucjami i służbami odpowiadającymi m.in.: za zarządzanie infrastrukturą komunalną i gospodarką odpadami komunalnymi, za politykę mieszkaniową, ale też kontrolę przepisów porządkowych i pomoc w usuwaniu miejscowych zagrożeń. Usługa opróżnienia/oczyszczenia lokali realizowana jest przez GN.
Chcemy i możemy pomóc
W ramach wdrażania „Programu wsparcia osób z syllogomanią (zaburzeniem zbieractwa) w Gdańsku” m.in. powstały narzędzia diagnostyczne w formie ankiet, które pozwalają ocenić: ryzyko występowania i nasilenia zaburzenia u osoby oraz jej bezpieczeństwo i pozostałych mieszkańców.
Powstała też broszura informacyjna dla służb miejskich pt. „Osoba cierpiąca na syllogomanię”. Opisuje ona zaburzenie, podpowiada m.in. jak skutecznie wspierać osobę zbierającą i jak z nią pracować. Trwają szkolenia dla urzędników i dla funkcjonariuszy policji z zakresu syllogomanii, rozpoczyna się cykl tematyczny dla przedstawicieli rad dzielnic.
Zmiana wymaga kompleksowego wsparcia
W ramach kampanii społecznej pt. „Chcę to uporządkować, ale… Problem zbieractwa to zaburzenie. Zmiana wymaga wsparcia”, gdański MOPR przekaże między innymi do rad dzielnic, spółdzielni mieszkaniowych czy przychodni zdrowia w dzielnicach plakaty informujące o problemie. Będą one dostępne także m.in. w komunikacji miejskiej.
Problem syllogomanii jest złożony i trudny do rozwiązania. Chodzi m.in. o jak najszybsze uporządkowanie lokalu lub posesji, objęcie pracą socjalną i wsparciem terapeutycznym oraz leczeniem osoby cierpiącej na syllogomanię. Wczesna identyfikacja objawów zbieractwa, szybka interwencja oraz współpraca interdyscyplinarna przy zaangażowaniu psychologa, psychiatry, pracownika socjalnego, także specjalistów z innych instytucji np. z Gdańskich Nieruchomości czy z Państwowej Inspekcji Sanitarnej, są kluczowe.
W takich przypadkach ważne, aby w pomocowe działania włączyć też rodzinę potrzebującego człowieka, jego sąsiadów, osoby z najbliższego otoczenia i stworzyć skuteczną sieć wsparcia społecznego. Zgłoszenia dotyczące problemu zbieractwa przyjmują specjaliści:
- MOPR w Gdańsku, tel.: 58 342 31 50 (w godzinach pracy), e-mail: mopr@gdansk.gda.pl lub
- Ośrodka Interwencji Kryzysowej MOPR, tel.: 58 511 01 21 czynny 24 h/7.
