W służbie mieszkańcom. Straż Miejska w Gdańsku ma już 35 lat

Straż Miejska (SM) w Gdańsku została powołana do życia w 1991 r. w okresie przemian ustrojowych. Od początku jej misją było wspieranie mieszkańców oraz ochrona porządku publicznego. Przez 35 lat formacja przeszła ogromną drogę: od niewielkiej jednostki realizującej podstawowe zadania porządkowe do nowoczesnej służby samorządowej, wyposażonej w specjalistyczny sprzęt i realizującej szerokie spektrum działań na rzecz lokalnej społeczności. 

Historia jednostki w Gdańsku sięga 9 sierpnia 1991 roku. W tym dniu prezydent Gdańska Franciszek Jamroż wydał zarządzenie nr 18/91 o utworzeniu nowej formacji, a w lokalnej trójmiejskiej prasie i radiu ukazały się ogłoszenia o naborze funkcjonariuszy. 24 września 1991 r. zarządzenie prezydenta Gdańska zostaje potwierdzone uchwałą Rady Miasta Gdańska. W ten sposób zostaje utworzony zakład budżetowy „Straż Miejska w Gdańsku”. Termin jego utworzenia radni wyznaczyli na dzień 30 września 1991 r. 

 

Do pracy w nowej formacji mundurowej zgłosiło się 86 kandydatów, z czego wybrano 35 osób. Pierwszym komendantem Straży Miejskiej został mgr Henryk Wiesiołłowski a jego zastępcą mgr Zbigniew Iwanek. 

 

Pierwszą siedzibą SM były pokoje nr 102 i 103 w budynku Urzędu Miejskiego, przy ul. Nowe Ogrody 8/12. Strażnicy korzystali na początku z dwóch Polonezów oraz dwóch Fiatów 125. Auta te otrzymali do dyspozycji z Urzędu Miasta.  

Funkcjonariusze SM w Gdańsku zostają umundurowani. Ich mundury, wzorowane na uniformach Policji Miejskiej z Chicago, składały się z sześciokątnej czapki koloru granatowego z zielonym otokiem, granatowej marynarki, szarych spodni z czarnym lampasem oraz czarnego pasa oficerskiego. Funkcjonariusze, którzy zajmować się mieli kontrolą ruchu drogowego, wyposażeni zostali w czapki z białym otokiem i biały pas służbowy. 

 

Przez pierwszy rok swojej działalności SM działała pod nazwą Policji Miejskiej w Gdańsku. Nazwa ta utrzymała się do września 1992 r., kiedy to na skutek protestu Prokuratora Wojewódzkiego Leszka Lackorzyńskiego dotyczącego używania zastrzeżonej nazwy Policja nazwa została zmieniona na Straż Miejską. 

 

Pierwszy posterunek terenowy powstał w Gdańsku Brzeźnie i działał do czerwca 1992 roku. Służbę w nim pełnił 9 funkcjonariuszy.

 

W grudniu 1991 r. siedzibę formacji przeniesiono z budynku Urzędu Miejskiego do budynku przy ul. Chlebnickiej 3/8 (obecnie mieści się tam Zakład Ubezpieczeń Społecznych). Zaczął się również jej stopniowy rozrost. W 1992 r. służbę w SM pełniło już 98 osób w tym: 78 mężczyzn i 20 kobiet. 

 

22 marca 1992 r. Straż Miejska w Gdańsku otrzymała w kościele św. Brygidy sztandar. Jego fundatorem był ks. prałat Henryk Jankowski. 

 

Pierwszą dużą i poważną akcją ratowniczą, w jakiej uczestniczyli funkcjonariusze Straży Miejskiej było zabezpieczenie pożaru torfowisk na terenie pól irygacyjnych w dzielnicy Stogi. 

Aż przez 27 dni, w sierpniu 1992 r. funkcjonariusze SM zabezpieczali teren pożaru przed dostępem osób postronnych, jak też brali udział w akcji gaśniczej. Była to bardzo niebezpieczna praca ze względu na dużą ilość niewypałów i niewybuchów. Na terenie tym w marcu 1945 r. toczyły się walki pomiędzy atakującą Armią Czerwoną a broniącym Gdańska Wehrmachtem. W trakcie pożaru na skutek wysokiej temperatury palącego się torfu doszło do kilku eksplozji. Przed odłamkami rozrywających się pocisków strażnicy miejscy i policjanci musieli ukrywać się za wozami bojowymi Straży Pożarnej. Na szczęście nikt nie został ranny. 

 

Do niebezpiecznej sytuacji doszło podczas zabezpieczenia derbów piłkarskich 1 września 1991 r. między drużynami Lechii Gdańsk i Arki Gdynia na stadionie przy ul. Traugutta. Trzech funkcjonariuszy SM pełniących służbę w rejonie głównej bramy zostało stratowanych przez tłum kibiców gości uciekających przed fanami biało-zielonych. Szczęśliwie nie odnieśli żadnych obrażeń, jedynie ich mundury uległy zniszczeniu.  

Kolejny dramat miał miejsce pół roku później. W trakcie zabezpieczania obchodów Święta Pracy 1 maja 1993 roku w rejonie ul. Długi Targ w trakcie rozdzielania demonstrujących anarchistów od grupy skinów został zaatakowany trzonkiem od siekiery jeden z funkcjonariuszy. Na szczęście tylko kask chroniący głowę uległ zniszczeniu, a strażnik nie odniósł obrażeń. U zatrzymanych podczas demonstracji osób znaleziono w plecakach butelki z benzyną, tzw. koktajle Mołotowa, które zamierzano użyć przeciwko służbom.

 

W 1993 r. nową siedzibą Straży Miejskiej stał się budynek przy ul. Elżbietańskiej 10/11 (w ostatnich latach mieściło się tu kino „Krewetka”). 

 

Na początku 1994 r. w gdańskiej Straży Miejskiej powstała pierwsza, i jak na razie jedyna w Polsce Sekcja Wodna. Jej zadaniem jest patrolowanie Martwej Wisły, kanału portowego i rejonu plaż w Jelitkowie, Brzeźnie, Stogach i Wyspy Sobieszewskiej.  

 

24 listopada 1994 r. w Gdańsku doszło do wielkiej tragedii. Podczas odbywającego się w Hali Stoczni koncertu zespołu Golden Life wybuchł pożar, w którym zginęło siedem osób, a 320 zostało poparzonych. W akcji ratowniczej uczestniczyli funkcjonariusze Straży Miejskiej. 

 

W 1995 r. Straż Miejska poddana została gruntownej reorganizacji oraz zmienione zostało umundurowanie i wyposażenie tej formacji. Strażnicy po raz pierwszy otrzymali nowe, oznakowane i w pełni wyposażone pojazdy służbowe: Poloneza, dwa Fordy do transportu funkcjonariuszy i terenowy Aro. Został także utworzony Wydział do Spraw Dzielnic.  

W drugi dzień Świąt Wielkanocnych, 17 kwietnia 1995 r., gdy większość mieszkańców Gdańska szykowała się do świątecznego śniadania lub wybierała do kościoła, potężna eksplozja gazu zmiotła 11-piętrowy wieżowiec przy ul. Wojska Polskiego 39 we Wrzeszczu. Wszyscy strażnicy zostali wezwani na miejsce akcji, gdzie uczestniczyli w ewakuacji mieszkańców zawalonego na skutek eksplozji budynku oraz zabezpieczali pozostawione w nim mienie. Akcja trwała całą dobę. W trakcie jej trwania zostało zatrzymanych kilku mężczyzn, którzy usiłowali kraść pozostawiony dobytek mieszkańców. 

 

Po wysadzeniu bloku w powietrze przez żołnierzy Marynarki Wojennej funkcjonariusze zabezpieczali drogi dojazdowe dla ciężkich pojazdów, którymi wywożono gruz i elementy żelbetonowe pozostałe po bloku. Przez następne 14 dni, dzień i noc pilnowali wysypiska śmieci w Szadółkach, gdzie wywożono gruz. Wspólnie z żołnierzami MW i policjantami penetrowali i przeszukiwali gruzowisko. Udało im się odnaleźć wiele bardzo cennych przedmiotów, takich jak zabytkowe egzemplarze białej broni, złotej biżuterii, złote i srebrne monety. Odnalezione rzeczy oddano właścicielom, mieszkańcom zburzonego budynku. 

 

Na początku 1997 r. do Straży Miejskiej zostało przyjętych pięciu nowych, kudłatych „funkcjonariuszy” - cztery owczarki niemieckie: Kazan, Max, Drago, Nero oraz terier rosyjski Ama. To pierwsze psy pracujące w Straży Miejskiej w Polsce. 

Poważne zmiany w funkcjonowaniu Straży Miejskiej zaszły 29 sierpnia 1997 r. - to data przyjęcia przez Sejm ustawy o strażach gminnych. Po raz pierwszy jasno określono zakres obowiązków i uprawnień Straży Miejskich. Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji wydane do tej ustawy ujednoliciło umundurowanie i dystynkcje strażników w całej Polsce. 

 

W czerwcu 1998 r. Komenda Straży Miejskiej w Gdańsku została przeniesiona do budynku byłego internatu Szkoły Samochodowej przy ul. Elbląskiej 54/60, gdzie znajduje się do dnia dzisiejszego. 

 

27 lipca 1999 r. funkcjonariusze Straży Miejskiej rozpoczęli pracę na Stanowisku Monitoringu (pierwszym w Trójmieście) umieszczonym w pomieszczeniach II komisariatu Policji przy ul. Piwnej w Gdańsku. Jest to służba w systemie zmianowym, całodobowa. Pełniący tam służbę strażnicy mają pod swoją opieką cały rejon Głównego Miasta. 

W lipcu 2001 r. Gdańsk nawiedziła wielka powódź. Wszyscy funkcjonariusze brali udział w akcji ratunkowej, a niektórzy z nich pełnili służbę nieprzerwanie przez 72 godziny. Przez następne dwa miesiące uczestniczyli w usuwaniu skutków powodzi. 

 

2 maja 2006 r. wybuchł pożar najstarszego kościoła św. Katarzyny na Starym Mieście. W akcji ratowania bezcennych zabytków udział wzięli gdańscy strażnicy. Sześciu z nich otrzymało za to przyznane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego złote i srebrne odznaki „Za opiekę nad zabytkami”. 

Numer alarmowy 986

“Żegnaj, Marley”. Odszedł czworonożny strażnik miejski

 

• Henryk Wiesiołłowski (1991-1994)
• Krzysztof Szymański (p.o. komendanta sierpień - listopad 1994)
• Jerzy Lelental (1994-2000)
• Zbigniew Sodol (2000-2004)
• Roman Dorawa (p.o. komendanta wrzesień 2004 - marzec 2005)
• Leszek Walczak (od kwietnia 2005, do dnia dzisiejszego)

W SM w Gdańsku pracują 324 osoby. Średnia wieku: 47 lat. W SM służą 124 kobiety i 200 mężczyzn. Znaczącą część zatrudnienia stanowią stanowiska strażnicze, na których pracuje 259 osób. Wszystkie dane pochodzą z roku 2025.

• radiowozy: 32
• motocykle: 4
• motorowery: 5
• rowery: 9
• motorówka: 1
• fotopułapki: 8 
• pies służbowy: 1
• studia monitoringu z kamerami: 6

Strażnicy miejscy w Gdańsku pełnią służbę patrolową codziennie w godzinach 7.00-22.00. Ponadto, całodobowo pełnią dyżur przy numerze alarmowym Straży Miejskiej 986, na stanowiskach monitoringu wizyjnego oraz na dyżurce w siedzibie Straży Miejskiej, przekazując w nocy interwencje policji. W okresie letnim przy dużym nasileniu turystycznym i przy związanych z tym imprezach funkcjonariusze SM patrolują miasto także w godzinach nocnych. 

Straż Miejska podsumowała rok 2025. Ile było akcji i zgłoszeń?

Dzień Strażnika Gminnego i Miejskiego obchodzony jest w rocznicę przyjęcia 29 sierpnia 1997 roku ustawy określającej zasady działania straży.  

 

Uroczyste obchody 35-lecia Straży Miejskiej w Gdańsku odbędą się 23 września w audytorium Europejskiego Centrum Solidarności (Plac Solidarności 1 ).

PROGRAM:

11.00 – Rozpoczęcie uroczystości
11.25 – Wręczenie medali i awansów
13.10 – Akt ślubowania nowo przyjętych strażników miejskich
13.25 – Wręczenie wyróżnień i podziękowań Komendanta Straży Miejskiej w Gdańsku
13.55 – Wystąpienia okolicznościowe zaproszonych gości
14.05 – Występ artystyczny
14.15 – Zakończenie części oficjalnej