Po złej stronie Dniepru
To była 13 edycja literackiej nagrody ECS. Powieść Twardocha, w ścisłym finale, pokonała książki Timothy Snydera, Joanny Czeczot, Drago Janćara i Macieja Janowskiego.
Magdalena Mistat, p.o. dyrektora ECS, powiedziała: - Spieraliśmy się dość długo. Mieliśmy nie lada dylemat, która publikacja zasługuje na tytuł.
“Null” Twardocha to powieść o wojnie w Ukrainie. Dwóch żołnierzy piechoty morskiej armii Ukrainy siedzi w okopie po niewłaściwym, czyli kontrolowanym przez Rosjan brzegu Dniepru. Są sami, a nad nimi latają rosyjskie drony. Jeden z nich to Szczur - Ukrainiec, drugi - Koń, to Polak z Warszawy, jednak mający ukraińskich (ale i niemieckich) przodków. Ich sytuacja jest dramatyczna. Wojna służy Twardochowi do rozważań o śmierci, przemocy, bohaterstwie, historii i miłości.
Tytułowy “null” to najbardziej wysunięta pozycja bojowa na froncie. Książka unika patosu i pokazuje brutalną, krwawą, bezwzględną wojnę.
"Null" może w niedzielę zdobyć także Nagrodę Nike.
Uzasadnienie jury: dlaczego 'Null"
Twardoch przez dwa lata (2023-25) jeździł do Ukrainy z pomocą humanitarną i wojskową, odwiedzając żołnierzy na froncie. Jego powieść ma w sobie więc ogromną dawkę realizmu.
- Kiedy pewnego dnia wyszedłem na zewnątrz wysiusiać się w nocy i usłyszałem po raz pierwszy huk dział, zrozumiałem, że to dzieje się naprawdę - opowiadał. - Widziałem nowoczesną wojnę z bardzo bliska, z tak bliska jak tylko się da. Ta książka to najważniejsze, co napisałem w życiu.
Rosja groźna od 200 lat
Dziękując za nagrodę Twardoch powiedział: - Takie gesty są dla mnie ważne, bo nie czuję się wtedy samotny w wierze w znaczenie powieści jako zjawiska. Powieść to bezprecedensowe osiągniecie naszej cywilizacji, służące do namysłu, do badania kondycji ludzkiej. Jako przedstawiciele cywilizacji euroatlantyckiej nie mamy lepszego narzędzia do badania naszej sytuacji niż właśnie powieść.
Autor skrytykował Rosję za jej krwawą i brutalną geopolitykę: - Zagrożenie ze strony Rosji jest w swoim charakterze niezmienne od ponad 200 lat. Rosjanie jako zbiorowość mają skłonność do przemocy, która sprawia im rozkosz. Może dlatego, że sami od lat są naznaczeni traumą sprawstwa?
Stanął także w obronie Ukraińców, którzy są w Polsce obiektem nienawiści i pogardy: - Popieram Ukraińców, lubię Ukraińców, nawet jeśli mnie irytują. Ich zwycięstwo w tej wojnie jest dla mnie bardzo ważne. Polska potrzebuje Ukraińców, bo jesteśmy starzejącym się społeczeństwem. Jeśli nie oni, to będziemy mieli uchodźców z Bangladeszu czy Somalii, którzy będą się w Polsce asymilować jeszcze wolniej. Wiele możemy się od Ukrainy nauczyć. Ukraina w 2014 roku była w gorszej sytuacji niż my teraz - była państwem na pół upadłym, skorumpowanym, wojsko nie działało, była infiltrowana przez Rosję i słaba gospodarczo. A jednak właśnie takie państwo zostało oddolnie ocalone ofiarą krwi swoich obywateli. Nasza sytuacja jest nieporównywalnie lepsza, nasze wojsko, gospodarka są w lepszym stanie.
Na 14 października zapowiedziano premierę nowej powieści Twardocha: “Waldkauz”. - To będzie klasyczna powieść historyczna - powiedział autor.
