„Wczoraj, dziś i jutro” Straży Miejskiej. Raport Unii Metropolii Polskich

Dokument pt. „35 lat na straży porządku. Działalność i rola straży miejskich w największych polskich miastach” liczy ponad 80 stron. 

 

Z danych na koniec 2025 r. wynika, że w 12 miastach UMP łącznie pracowało 3712 funkcjonariuszy. 

 

Bardziej miarodajny obraz przynosi przeliczenie liczby strażników miejskich na 10 tysięcy mieszkańców. W tym przypadku ich średnia liczba w miastach UMP wynosi 5 – taką skalę zatrudnienia funkcjonariuszy mają Gdańsk, Łódź i Poznań. Najmniej – 3 strażników miejskich na 10 tysięcy mieszkańców – miały w ub. roku Lublin, Rzeszów i Szczecin. Liderem w tej kategorii jest Warszawa. Stolica ma 8 pracowników SM na 10 tys. mieszkańców, a Kraków – 6. 

Podstawowymi pojazdami do dyspozycji funkcjonariuszy Straży Miejskich są samochody. W 2025 r. w 12 miastach UMP strażnicy korzystali łącznie z 653 samochodów różnych typów. Największą flotę aut mieli funkcjonariusze z Warszawy (270), Krakowa (100) Łodzi (52) i Gdańska (36). Z kolei najmniej aut wykorzystywanych było w Białymstoku i Lublinie (po 18), Katowicach (16) oraz w Rzeszowie (10).

W części miast – Gdańsku, Szczecinie, Warszawie i Wrocławiu – jednym z zadań Straży Miejskich jest nadzór nad obszarami wodnymi i rzekami oraz okolicznym lądem – nabrzeżami, plażami i bulwarami. To oznacza, że we wszystkich wymienionych miastach patrole te są wykonywane przez specjalne jednostki wodne, wyposażone w motorówki. 

 

W Łodzi i we Wrocławiu Straże Miejskie od lat mają w swoich strukturach również patrole konne – każda z wymienionych jednostek w badanym okresie dysponowała 7 wierzchowcami.

 

Konie to nie jedyne zwierzęta, które służą w Strażach Miejskich. W pięciu miastach UMP w 2025 r. strażnicy mieli do dyspozycji łącznie 12 psów służbowych. W Białymstoku i Katowicach po 4, w Łodzi 2, a w Bydgoszczy i Gdańsku po 1.  

To mieszkańcy najczęściej wskazują, gdzie potrzebna jest interwencja Straży Miejskiej. 

 

Liczba zgłoszeń od mieszkańców w ciągu roku w miastach UMP w 2025 r. wahała się od 9 tys. w Rzeszowie do 308 tys. w Warszawie. W połowie analizowanych miast wyniosła ona od ok. 20 tys. do 35 tys. W Gdańsku było ich 21,2 tysięcy.

 

Średnio w ciągu dnia odnotowuje się od 26 zgłoszeń w Rzeszowie do 845 w Warszawie, zaś we wszystkich miastach łącznie jest to ok. 2,2 tys. zgłoszeń.  

W liczbie zgłoszeń przyjętych od mieszkańców przez Straże Miejskie w ciągu roku w miastach UMP w przeliczeniu na 1 tys. mieszkańców liderem jest Warszawa (165), a następnie: Poznań (162), Kraków (139) Białystok (118) i Wrocław (113). W pozostałych miastach ten wskaźnik wynosi poniżej 100. W Gdańsku – 43 (najmniej ze wszystkich miast UMP). 

W 12 miastach UMP zgłoszenia od mieszkańców najczęściej dotyczą porządku i bezpieczeństwa w komunikacji. Zawiadomienia w tej kategorii łącznie stanowiły 60 proc. wszystkich zgłoszeń (479 tys.). W poszczególnych miastach zgłoszenia dotyczące ruchu drogowego stanowiły od 46 proc. wszystkich zgłoszeń w Lublinie (10,6 tys.) do aż 78 proc. we Wrocławiu (60 tys.). W Gdańsku monitów od mieszkańców związanych z zagrożeniem w ruchu drogowym było 12 tys. (57 proc.). 

 

Dominacja wykroczeń związanych z nieprawidłowym parkowaniem w strukturze zgłoszeń i interwencji własnych związana jest z obiektywnymi czynnikami – m.in. rosnącą liczbą zarejestrowanych pojazdów w miastach i tych codziennie do nich wjeżdżających, ograniczoną liczbą dostępnych miejsc parkingowych w wybranych obszarach oraz ruchem generowanym przez dostawy do punktów handlowych i gastronomicznych.

 

Wśród 12 miast UMP drugą pod względem popularności kategorią zgłoszeń mieszkańców było zakłócanie porządku publicznego i spokoju. Tego typu zawiadomienia stanowiły 9 proc. wszystkich zgłoszeń (75 tys.). W poszczególnych miastach ich udział wahał się od 1 proc. w Lublinie (tylko 295 zgłoszeń) do aż 16 proc. w Krakowie (18 tys.). W Gdańsku tego sygnałów było 9,5 proc.

 

Na trzecim miejscu plasują się zgłoszenia dotyczące zagrożenia życia i zdrowia, których łączny udział w skali wszystkich miast również wyniósł 9 proc. (71 tys.). Tego typu zgłoszenia najczęściej pojawiały się w Krakowie (14 proc. wszystkich zgłoszeń), Białymstoku (12 proc.) oraz w Bydgoszczy i Warszawie (po 11 proc.). Najniższy udział tej kategorii odnotowano w Katowicach (1 proc.) i Gdańsku (0,4 proc.). W Szczecinie w 2025 r. nie zarejestrowano ani jednego zgłoszenia dotyczącego zagrożenia życia i zdrowia. 

W 2025 r. w miastach UMP łącznie strażnicy miejscy zastosowali blokady kół nieprawidłowo parkujących pojazdów blisko 90 tys. razy. Najczęściej tego typu sankcje stosowano w Krakowie (20 tys.), Poznaniu (18,2 tys.) oraz Gdańsku (10,5 tys.). Blokowanie kół to najłagodniejsza z sankcji związanych z unieruchomieniem samochodu. Stosuje się je zwykle, gdy pojazd został zaparkowany w nieprawidłowy sposób, ale nie sprawia zagrożenia dla innych użytkowników ruchu. 

 

Trzeba jednocześnie podkreślić, że mimo dominacji wykroczeń drogowych w statystykach strażnicy miejscy realnie zajmują się też ochroną środowiska, zwierzętami, edukacją czy pomocą osobom w kryzysie bezdomności.

Raport stwierdza m.in., że Straż Miejska, chociaż formalnie nie jest wymieniona w ustawie o zarządzaniu kryzysowym z 2007 r., to w praktyce – szczególnie od pandemii COVID-19 oraz w trakcie wojny w Ukrainie – regularnie staje się jednym z pierwszych ogniw reakcji miasta na sytuacje nadzwyczajne. 

 

Pełen raport o Strażach Miejskich można przeczytać na stronie internetowej UMP.