Rok szkolny 2026/2027 niesie liczne zmiany w polskich szkołach. Pisaliśmy już o żywieniowej rewolucji oraz zakazie używania telefonów. A co w edukacji? Podstawę prawną zmian stanowią rozporządzenia podpisane przez ministrę edukacji Barbarę Nowacką. Oprócz reformy treści przekazywanych dzieciom i młodzieży, czekają nowości związane z nauką, ocenianiem i pracami domowymi.
Nowa podstawa programowa
Reforma wchodzi do przedszkoli oraz klas I i IV szkół podstawowych i zakłada większy nacisk na wiedzę praktyczną i umiejętności. Uczniowie mają m.in. częściej opuszczać szkolne mury, aby pracować w terenie i zdobywać wiedzę poprzez doświadczenie. Podczas lekcji nauczyciele mają nastawić się na rozwijanie u uczniów przydatnych w życiu kompetencji przyszłości zamiast wkuwania teorii.
Na historii będzie m.in. więcej godzin przeznaczonych na nauczanie historii najnowszej, a nauczyciele mają zachęcać uczniów do wyrażania własnych ocen i podejmowania dyskusji oraz odniesienia omawianych zagadnień do współczesności lub własnego regionu.
Na lekcjach języka polskiego będzie mniej terminów i pojęć do opanowania, a większy nacisk na rozwój podstawowych umiejętności mówienia, pisania, słuchania i czytania. Podczas edukacji medialnej uczniowie będą uczeni krytycznego korzystania z przekazów medialnych, w tym rozpoznawania fałszu i manipulacji.
Na matematyce z kolei podstawą będzie spiralność nauczania, czyli wielokrotne powracanie do treści w coraz szerszym ujęciu, na wyższym poziomie ogólności, z nowymi powiązaniami; a także rozwijanie myślenia matematycznego - silne akcentowanie rozumowania i argumentacji.
Projekt „Gotowi na dorosłość”. Przygotuje wychowanków pieczy zastępczej do samodzielności
Moduły tematyczne
Nowa podstawa programowa wprowadza sześć obszarów tematycznych, które mają wspierać bardziej praktyczny model nauczania i łączyć wiedzę z codziennymi doświadczeniami uczniów:
- bezpieczeństwo i obrona – przygotowanie do zachowania w sytuacjach zagrożeń czasu pokoju i wojny;
- medialny – nauka krytycznego i etycznego korzystania z mediów, analiza i weryfikacja informacji (w tym z narzędzi AI), stosowanie zasad higieny cyfrowej i bezpieczeństwa w sieci;
- filozoficzny – nauka formułowania pytań o charakterze filozoficznym, wyrażania własnego stanowiska;
- ekonomiczno-finansowy – rozwijanie umiejętności rachunkowych i świadomości finansowej;
- klimatyczny – stworzenie warunków do budowania i rozwijania systemu wartości, wiedzy, umiejętności, kompetencji oraz poczucia sprawczości potrzebnych do efektywnego działania na rzecz środowiska;
- kultury – przygotowanie do samodzielnego uczestnictwa w kulturze wysokiej oraz rozumienia znaczenia kultury w utrzymywaniu dobrostanu.
Zmiany w przedmiotach
W klasach IV-VI szkół podstawowych zintegrowana przyroda wraca jako główny przedmiot w wymiarze 3 godzin tygodniowo. Połączy ona wiedzę z biologii, geografii, chemii i fizyki w sposób doświadczalny, eksperymenty, obserwację natury w terenie, prowadzenie własnych badań. Jak argumentuje ministerstwo, ten model świetnie sprawdza się w innych państwach, takich jak Singapur, Australia czy Irlandia – czyli w krajach o najlepszych wynikach w międzynarodowych badaniach dotyczących wiedzy przyrodniczej, w których dzieci uczą się interdyscyplinarnego przedmiotu „science”.
Zajęcia praktyczno-techniczne zastąpią technikę i będą odbywały się w wymiarze 2 godz. tygodniowo w klasach IV-VI. Zajęcia mają odbywać się w dwugodzinnych blokach lekcyjnych, stawiając na majsterkowanie, programowanie, prace ręczne. Uczniowie będą tworzyli własne projekty – od pomysłu, przez wykonanie, aż po pokazanie gotowej pracy.
Edukacja obywatelska zastępuje Wiedzę o Społeczeństwie, która dotychczas była nauczana dopiero w klasie VIII i wchodzi już do klas VI i VII po 1 godzinie tygodniowo. Skupiać się będzie na działaniu w lokalnej społeczności, prawach człowieka i edukacji prawnej.
Z kolei edukacja zdrowotna będzie w klasach IV-VIII obowiązkowa (1 godzina tygodniowo) w zakresie: zdrowie psychiczne, fizyczne i społeczne, odżywianie, higiena cyfrowa, profilaktyka uzależnień, bezpieczeństwo oraz pierwsza pomoc. Natomiast nadal nieobowiązkowy pozostanie moduł zdrowia seksualnego, z którego rodzice będą mogli dziecko wypisać.
Suchanino. Nowy żłobek gotowy. Są jeszcze wolne miejsca!
Prace domowe
Zadania domowe w klasach IV-VIII podlegają ograniczeniom. Pisemne prace mają służyć wyłącznie powtórzeniu i utrwaleniu materiału omówionego na lekcji. Każda wykonana przez ucznia pisemna praca domowa musi być przez nauczyciela sprawdzona i uczeń musi otrzymać o niej informację zwrotną – co zrobił dobrze, a co musi poprawić. Nowe przepisy dają też możliwość podwyższenia rocznej i śródrocznej oceny klasyfikacyjnej uczniowi wykonującemu systematycznie nieobowiązkowe pisemne prace domowe. W klasach IV–VIII wprowadzono także całkowity zakaz zadawania projektów technicznych, makiet, modeli czy prac plastycznych do wykonania w czasie wolnym od lekcji.
Oceny z zachowania
Rozporządzenie zmienia też katalog zachowań uwzględnianych przy ustalaniu śródrocznej i rocznej oceny z zachowania. Są to:
- wywiązywanie się z obowiązków ucznia;
- okazywanie szacunku innym osobom, w tym nauczycielom, uczniom i pracownikom szkoły;
- przejmowanie odpowiedzialności za własny rozwój i realizację celów rozwojowych;
- przestrzeganie norm społecznych w szkole i poza nią;
- dbałość o kulturę języka;
- dbałość o bezpieczeństwo i zdrowie własne oraz innych osób;
- współpraca oraz dbałość o dobre relacje z innymi;
- zaangażowanie w życie klasy, szkoły i wspólnoty lokalnej;
- wykazywanie się szacunkiem dla własnego narodu i ojczyzny oraz tradycji i kultury innych narodów.
