Prom Nova Star cumujący w Porcie Gdańsk
fot. Piotr Wittman/ www.gdansk.pl
Dlaczego centrala w Kołobrzegu?
Nowy, trzeci narodowy armator, po PLO i PŻM, został utworzony 31 stycznia 1976 roku zarządzeniem nr 8 Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej Jerzego Olszewskiego.
W toku licznych dyskusji w tamtym czasie kwestionowano często zasadność zlokalizowania siedziby Polskiej Żeglugi Bałtyckiej. Krytycy zwracali uwagę na brak większych tradycji morskich oraz technicznych możliwości portu w Kołobrzegu dla żeglugi promowej, w porównaniu z Gdynią, Gdańskiem i Szczecinem. Zwolennicy podkreślali natomiast turystyczne walory regionu koszalińskiego, a w szczególności miasta Kołobrzeg.
W procesie decyzyjnym nie bez znaczenia były też względy czysto subiektywne o charakterze politycznym - sympatia ówczesnego premiera PRL Piotra Jaroszewicza do Kołobrzegu, który jako zastępca dowódcy brał udział w 1945 r. w walkach o miasto i w zaślubinach z morzem.
Prom PŻB na wejściu do portu w Świnoujściu
mat. PŻB
Nowej firmy żeglugowej nie byłoby z pewnością bez zaangażowania ówczesnego posła Jana Szymańskiego. Najpierw zasiadał on w sejmowej Komisji Komunikacji i Łączności, a potem został pełnomocnikiem Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej ds. utworzenia Polskiej Żeglugi Bałtyckiej. 1 marca 1976 roku Jan Szymański został pierwszym dyrektorem nowego przedsiębiorstwa.
W początkowych okresie działalności PŻB dysponowało flotą małych statków towarowych, które dostało od Polskiej Żeglugi Morskiej oraz Polskich Linii Oceanicznych (PLO).
Pod szyldem Polferries
Pierwszy statek m/s Ruciane z kapitanem Włodzimierzem Makowskim wpłynął do portu w Kołobrzegu 11 maja 1976 roku.
W kwietniu 1977 r. Polska Żegluga Bałtycka przejęła od PLO promy pasażersko-samochodowe “Gryf”, “Skandynawia”, “Wawel” i “Wilanów”.
Nowoczesny prom dla Norwegów powstanie w Remontowa Shipbuilding
Rok później dużym wydarzeniem dla PŻB stał się start trasy do Anglii, do portu Felixstowe, gdzie zaczął pływać prom “Pomerania”, wybudowany w stoczni szczecińskiej. Na pierwszy promocyjny, pięciodniowy rejs zaproszono kontrahentów, partnerów zagranicznych, przedstawicieli stowarzyszeń polonijnych, dostojników partyjnych i dużą, 80-osobową grupę dziennikarzy. Było wiele atrakcji a oprawę artystyczną zapewnili aktorzy i piosenkarze m.in. Ewa Wiśniewska, zespół Sabat i Wawele oraz Lidia Stanisławska. Rejs filmowały cztery ekipy filmowe. „Kurier Polski” pisał o "Pomeranii", że jest to „Grand Hotel na Bałtyku”. Linia do Wielkiej Brytanii szybko stała się nieefektywna i trzeba było ją zlikwidować.
Grafika Mariusza Warasa na m/f Mazovia ma kształt wynurzającej się z morza ryby
mat. PŻB
Od 1978 r. Polska Żegluga Bałtycka zaczęła posługiwać się logotypem Polferries (znak graficzny i słowny), który pojawił się na burtach promów.
W styczniu 1981 r. Polska Żegluga Bałtycka dysponowała flotą sześciu promów oraz 17 statków towarowych.
W pierwszej połowie lat 80. kołobrzeski armator zatrudniał prawie 3,5 tysiąca pracowników.
Rekordowy 1989 rok
W 1988 r. rozpoczęto największą inwestycję PŻB, jaką była budowa bazy promowej w Świnoujściu. Inwestycję zakończono po 12 latach, w lutym 2000 r.
Rok później, PŻB eksploatowała rekordową liczbę linii: sześć linii całorocznych i dwie sezonowe: Świnoujście-Ystad, Świnoujście-Kopenhaga, Świnoujście-Travemünde, Travemünde-Rønne, Gdańsk-Nynäshamn, Gdańsk-Helsinki, Gdańsk-Ryga, Helsinki-Visby.
Po Tukanie i Głuptaku - Pirania. Zadba o bezpieczeństwo dna Bałtyku
Dziennikarz „Kuriera Polskiego” pisał wtedy wprost: „Promy pękają w szwach”.
W ramach transformacji ustrojowej 31 grudnia 1992 r. PŻB zostało przekształcone w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa.
Kłopoty finansowe
W latach 90. ub. wieku PŻB stopniowo sprzedawała swoje statki towarowe. Ta część żeglugi stanowiła bowiem kosztowny margines działalności spółki. Ostatnie statki – trampy – zostały zbyte w 2000 r. W celu uniknięcia bankructwa wtedy też zapadła decyzja o sprzedaży bazy promowej w Świnoujściu. Jej wartość odpowiadała zadłużeniu armatora.
Tak pięknie wymalowany prom m/f Mazovia kursuje między Świnoujściem a Ystad
mat. PŻB
Pięknym akcentem, który trwale zapisał się nie tylko w historii PŻB, ale całego żeglarstwa, był trzykrotny udział załóg promu "Scandinavia" w akcjach niesienia pomocy żeglarzom na Bałtyku w 2007 i 2008 roku. Załogi oraz kapitanowie Wojciech Sobkowiak i Krzysztof Poraziński zostali uhonorowani przez Szwedzką Organizację Ludzi Morza oraz Polski Związek Żeglarski specjalnymi odznaczeniami.
Na koniec 2010 roku, kiedy PŻB zaczęła znowu przynosić straty pojawiły się próby prywatyzacji przedsiębiorstwa. Przeciwko tym zamiarom skutecznie zaprotestowały związki zawodowe, Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego oraz Rada Miasta Kołobrzeg.
2025 historycznym rokiem na lotnisku, rekordowe 7,4 mln pasażerów
Dzięki różnym działaniom restrukturyzacyjnym, w tym sprzedaży części floty oraz zmianie rozkładu rejsów Polska Żegluga Bałtycka, wyszła z finansowego kryzysu i zaczęła przynosić zyski.
Na m/f Cracovia malunek, autorstwa Mariusza Warasa, inspirowany jest witrażami młodopolskiego twórcy Stanisława Wyspiańskiego.
mat. PŻB
W 2015 r. kołobrzeska firma wprowadziła na linię nowy prom m/f “Mazovia”, którego dziób został pomalowany przez prof. Mariusza Warasa. Pracę gdyńskiego artysty można też podziwiać na innym promie PŻB m/f Cracovia, który zaczął pływać w 2017 r.
Te liczby robią wrażenie
- W ciągu 50 lat działalności promy Polskiej Żeglugi Bałtyckiej przewiozły 18 milionów pasażerów, 5 milionów samochodów osobowych oraz blisko 3 miliony samochodów ciężarowych, realnie wpływając na rozwój mobilności, handlu i współpracy gospodarczej pomiędzy Polską a krajami skandynawskimi - mówi Przemysław Franczuk, Kierownik Marketingu w PŻB.
Główne obchody jubileuszu 50-lecia przedsiębiorstwa odbędą się w sobotę, 31 stycznia, na pokładzie stacjonującego w Gdańsku, promu "Nova Star".
Prom Nova Star pływa z Gdańska do Nynäshamn, portu położonego na południe od stolicy Szwecji, Sztokholmu
fot. Piotr Wittman/ www.gdansk.pl
- Rok jubileuszowy nie ogranicza się jednak do jednego wydarzenia – przez cały 2026 rok armator będzie świętował swoje 50-lecie, realizując kolejne inicjatywy, atrakcje oraz dedykowane produkty dla pasażerów - zapowiada Przemysław Franczuk.
Nowy rozdział w życiu firmy
Ostatnie dni mają dla Polskiej Żeglugi Bałtyckiej znaczenie historyczne. Ogłoszono, że firma z Kołobrzega obejmie akcje w nowej, polskiej spółce żeglugowej Polsca, którą utworzy wraz z Polską Żeglugą Morską (armator Unity Line) oraz Hass Holding (armator EuroAfrica).
Pierwszy prom m/f Jantar Unity z nowym brandem Polsca na burtach, którego armatorem jest Unity Line, został uroczyście zwodowany 17 stycznia 2026 r. w Szczecinie. Jednostka obsługuje już trasę Świnoujście-Trelleborg. Nowoczesny prom zbudowała Gdańska Stocznia Remontowa.
FLOTA POLFERRIES:
m/f Varsovia
- 216,2 metrów długości i 28,2 metrów szerokości. Pomieści 976 pasażerów, 200 samochodów osobowych i 150 samochodów ciężarowych. Rok budowy i miejsce budowy: 2024, stocznia Cantiere Navale Visentini (Włochy).
m/f Nova Star
- 161 m długości, 25,6 m szerokości. Może przewieźć 827 pasażerów. Pojemność ładunkowa: 1 575 m dla samochodów ciężarowych i 1 215 m dla samochodów osobowych. Rok i miejsce budowy: 2011, stocznia ST Marine (Singapur).
m/f Mazovia
- 168 m długości, 27,70 m szerokości. Może nim podróżować 1000 osób, długość linii ładunkowej: 2620 m (140 samochodów ciężarowych lub 600 samochodów osobowych). Rok i miejsce budowy: 1996, stocznia P.T. Pelita Bahari (Indonezja). W 2012 i 2014 r. statek gruntownie przebudowano. Podczas ostatnich prac dziób promu został pomalowany przez Mariusza Warasa. Grafika o powierzchni ok. 600 metrów kwadratowych ma kształt wynurzającej się z morza ryby, a jej łuski tworzą wzory nawiązujące do wycinanek łowickich.
m/f Wawel
- 163,96 m długości, 27,63 m szerokości, Może przewieźć jednorazowo 1000 pasażerów, 310 samochodów osobowych i 50 samochodów ciężarowych. Rok i miejsce budowy: 1980, stocznia Kockums Varv AB w Malmö (Szwecja)
m/f Cracovia
- 180 m długości, 24,30 m szerokości. Pomieści 650 pasażerów, 64 samochody osobowe oraz ok. 98 samochodów ciężarowych długich i 26 samochodów ciężarowych krótkich. Rok i miejsce budowy: 2002, stocznia IZAR Construccions Navales (Hiszpania). Po nabyciu w kwietniu 2017 r. jednostka została poddana modernizacji w szczecińskiej stoczni. W trakcie tych prac został pomalowany także dziób promu. Kolorowa grafika przedstawiająca wieloryba ma 900 m kw. Malunek ma odniesienie do nazwy promu - autor Mariusz Waras inspirował się witrażami Stanisława Wyspiańskiego. Do jego stworzenia zużyto 275 litrów farby w 8 kolorach. Jednostka jest teraz wyczarterowana przez PŻB algierskiemu przewoźnikowi na Morzu Śródziemnym do obsługi linii Marsylia–Bejaia.
AKTUALNE POŁĄCZENIA POLFERRIES:
M/F Nova Star, M/F Wawel: na linii Gdańsk - Nynäshamn
M/F Varsovia i M/F Mazovia: na linii Świnoujście - Ystad
W pracy nad artykułem korzystałem z dwóch obszernych prac, autorstwa Edwarda Wiśniewskiego, “Monografia Polskiej Żeglugi Bałtyckiej” oraz “Polska Żegluga Bałtycka 2021-2025”. Dr nauk ekonomicznych Edward Wiśniewski jest absolwentem Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. Był wieloletnim pracownikiem PŻB.
