Turyści mogą już podziwiać "Sąd Ostateczny" w nowej lokalizacji
mat. Bazylika Mariacka
Obraz będzie lepiej widoczny
Kopię arcydzieła niderlandzkiego mistrza umieszczono w kaplicy św. Antoniego.
Zabytkowa ambona w Bazylice Mariackiej odzyska oryginalne detale
- Obraz przez lata wisiał na filarze. Jego przeniesienie to odpowiedź na prośby przewodników i turystów. Nowe miejsce pozwoli lepiej wyeksponować obraz, a jednocześnie odciążyć ruch zwiedzających przy północnej stronie bazyliki - tłumaczy ks. prałat Ireneusz Bradtke, proboszcz parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Gdańsku.
To miejsce ekspozycji kopii "Sądu Ostatecznego" w Bazylice Mariackiej to już historia
fot. Piotr Wittman/ www.gdansk.pl
Autorem kopii "Sądu Ostatecznego" jest Eugen Groth. Ze źródeł historycznych wynika, że w 1877 roku prezentował on obraz publiczności w gdańskim Muzeum Miejskim (Stadtmuseum). Prawdopodobnie była wykonana dla zamku krzyżackiego w Malborku. W Bazylice Mariackiej pojawiła się po II wojnie światowej.
Pierwszy i jeden z najtrudniejszych etapów przeprowadzki obrazu
mat. Bazylika Mariacka
Predella, na której postawiono XIX-wieczną kopię "Sądu Ostatecznego, znajdowała się wcześniej w kaplicy Jedenastu Tysięcy Dziewic. Określana jest jako dzieło warsztatu gdańskiego z około 1500 r, choć jej dokładna historia pozostaje niepewna. Mensa pochodzi z 1999 r. z ołtarza na sopockim hipodromie, gdzie mszę św. odprawił podczas swojej drugiej pielgrzymki w Trójmieście, papież Jan Paweł II.
Ustawianie obrazu w nowym miejscu
mat. Bazylika Mariacka
Sama kaplica św. Antoniego należała niegdyś do cechu tragarzy. Znajdował się w niej ołtarz św. Antoniego, który w 1842 r. został sprzedany arcyksięciu Maksymilianowi, wielkiemu mistrzowi krzyżackiemu. Do dziś znajduje się w Wiedniu.
Próżno szukać takich w Europie. Drzwi z Bazyliki Mariackiej odzyskają dawny blask
Burzliwe dzieje oryginału
Opisując oryginalne arcydzieło wylano już morze atramentu. Przypomnijmy więc pokrótce, że jego twórcą jest Hans Memling. Namalował je w Brugii (dzisiejsza Belgia) w latach 1467-1471 na zamówienie włoskiego bankiera Angelo Taniego, dla kaplicy św. Michała w kościele w Badia Fiesolana koło Florencji.
Przenosiny obrazu wymagały wyjątkowej ostrożności
mat. Bazylika Mariacka
Do Gdańska trafił jako łup wojenny. W 1473 r. gdański kaper Paul Beneke dowodzący karawelą "Peter von Danzig" zdobył galerę, na której transportowany był tryptyk. Postanowiono go przekazać do kościoła Mariackiego. Dzieło próbowali pozyskać cesarz Rudolf II z dynastii Habsburgów oraz car Rosji Piotr I, który chciał, aby je oddać w ramach kontrybucji, co spotkało się z odmową władz miasta.
Ostatnie chwile w mocowaniu tryptyku
mat. Bazylika Mariacka
Obraz opuścił Gdańsk dopiero w 1807 r. po zdobyciu Gdańska przez wojska napoleońskie. Był prezentowany w Luwrze, następnie w 1815 r. przewieziono go do Berlina. Do Gdańska wrócił dwa lata później. Pod koniec II wojny światowej został wywieziony do Niemiec, skąd trafił do Ermitażu w Leningradzie (dziś Petersburg). Zwrócono go Polsce w 1956 r. Od tego czasu jest przechowywany i pokazywany w Muzeum Narodowym w Gdańsku.
Nowy adres kopii "Sądu Ostatecznego" w Bazylice Mariackiej to kaplica św. Antoniego
mat. Bazylika Mariacka
W głównej siedzibie Muzeum Narodowego, przy ul. Toruńskiej 1, dobiegają obecnie końca, rozpoczęte w lutym 2025 r., drobiazgowe badania konserwatorskie i dokumentacja tryptyku Memlinga. Przy okazji dzieło otrzyma nową gablotę, która zapewni nie tylko bezpieczeństwo obrazowi, ale jednocześnie pozwoli zwiedzającym lepiej przyjrzeć się jego detalom.
Oto oryginał "Sądu Ostatecznego" Hansa Memlinga
fot. Jerzy Pinkas/ www.gdansk.pl
Publiczność obejrzy "Sąd Ostateczny" już w nowym miejscu - nie na pierwszym piętrze muzeum, jak do tej pory - ale w specjalnie do tego zaaranżowanej sali na parterze po dawnym refektarzu. - Ponowne udostępnienie obrazu zwiedzającym zaplanowane jest na początek 2027 roku - zapowiada Agnieszka Kochanowska, kierowniczka Działu Wydawnictw w Muzeum Narodowym w Gdańsku.
