Więcej miejsca na historię. Nowe Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku
Znaczenie poczty i życie Polaków
Wystawa eksponowana jest w siedmiu salach. Pierwsza część ekspozycji przedstawia znaczenie Poczty Polskiej i polskich instytucji w międzywojennym Gdańsku. W Sali Pocztowej prezentowane są m.in. znaczki, kartki pocztowe, telegramy, dokumenty pracowników oraz wyposażenie związane z łącznością. Sala ta swoim stylem nawiązuje do wyglądu placówek pocztowych z okresu międzywojennego.
W następnym pomieszczeniu eksponowane są obiekty związane z polskimi organizacjami działającymi w Gdańsku, m. in. Klubem Sportowym Gedania, Towarzystwem Gimnastycznym „Sokół” oraz Macierzą Szkolną. Poprzez eksponaty zwiedzający poznaje środowisko, z którego wywodzili się obrońcy placówki pocztowej z 1 września 1939 roku.
W kolejnych przestrzeniach atmosfera wystawy stopniowo się zmienia. Zwiedzający poznają narastającą presję nazistowskich władz Wolnego Miasta Gdańska wobec polskiej społeczności, prześladowania i coraz bardziej agresywną propagandę. Z Sali Konfliktu trasa prowadzi bezpośrednio do wydarzeń roku 1939.
„Ich historia żyje w kolejnych pokoleniach”. 87. rocznica egzekucji Obrońców Poczty
Czternaście godzin obrony
Jedną z najważniejszych zmian w nowym Muzeum jest włączenie do trasy zwiedzania piwnic historycznej poczty. Około 230 mkw. przestrzeni, dotychczas niedostępnej dla publiczności, staje się częścią wystawy.
To właśnie tutaj rozegrała się ostatnia faza obrony Poczty Polskiej. Ekspozycja przedstawia przygotowania Pocztowców, niemiecki atak rozpoczęty 1 września 1939 roku, kolejne próby zdobycia gmachu oraz walkę zakończoną dopiero po kilkunastu godzinach. Historia obrony została opowiedziana przez losy konkretnych osób – m.in. Konrada Guderskiego, Alfonsa Flisykowskiego, Jana Michonia i Józefa Wąsika.
W tej części pojawia się także historia Erwiny Barzychowskiej, dziesięcioletniej uczennicy polskiej szkoły, która podczas niemieckiego ataku znajdowała się w budynku Poczty. Ciężko poparzona, zmarła 20 października 1939 roku. Erwina jest jedną z pierwszych dziecięcych ofiar drugiej wojny światowej.
Zbrodnia nie zakończyła się wraz z kapitulacją
Nowa wystawa wyraźnie pokazuje, że historia Obrońców Poczty Polskiej nie kończy się wraz ze złożeniem broni. Po kapitulacji Pocztowcy zostali aresztowani. W wyniku bezprawnych procesów niemiecki sąd skazał ich na śmierć jako rzekomych „partyzantów”. 5 października 1939 roku trzydziestu ośmiu Obrońców rozstrzelano na poligonie policji gdańskiej na Zaspie.
Ekspozycja przedstawia także szerszy wymiar niemieckich represji wobec Polaków w Gdańsku po rozpoczęciu wojny. Pokazuje świadectwa osób więzionych w Victoriaschule i niemieckich obozach koncentracyjnych, dokumenty prześladowań oraz losy tych, których wojna zmusiła do opuszczenia miasta lub rozrzuciła po całej Europie.
Powojenna opowieść
W przeciwieństwie do poprzedniej wystawy stałej nowa nie kończy opowieści w 1939 roku. Pokazuje także losy tych Polaków, którzy przeżyli wojnę, powrócili do Gdańska lub uczestniczyli w budowaniu miasta po 1945 roku. Wśród prezentowanych historii są m.in. biografie Balbiny i Michała Bellwonów oraz Brunona Zwarry.
Osobne miejsce zajmuje pamięć o Obrońcach Poczty Polskiej – jej przechowywanie przez rodziny, powojenne formy upamiętnienia oraz wieloletnia droga do prawnej rehabilitacji osób skazanych przez niemieckie sądy.
Nowa ekspozycja pokazuje obronę Poczty Polskiej nie jako zamknięty epizod pierwszego dnia wojny, lecz jako historię, której konsekwencje trwały przez kolejne dziesięciolecia.
Nowe Muzeum. Ta sama odpowiedzialność za pamięć
Muzeum Poczty Polskiej po raz pierwszy zostało otwarte w 1979 roku, w 40. rocznicę wybuchu wojny. Wraz z nim odsłonięto charakterystyczny Pomnik Obrońców Poczty Polskiej na placu ich imienia.
Nowa wystawa kontynuuje misję poprzednich pokoleń, wykorzystując współczesne środki wystawiennicze i poszerzając możliwości opowiadania historii Obrońców.
Ekspozycję przygotował zespół pod kierunkiem kuratorów Marka Adamkowicza, Macieja Ostrowskiego i dr. Jana Szkudlińskiego. Recenzentami naukowymi byli prof. dr hab. Piotr M. Majewski oraz dr hab. Marcin Owsiński. Za aranżację odpowiada Biuro Kreacja, a za projekt graficzny Anita Wasik.
Nowe Muzeum Poczty Polskiej pozostaje przede wszystkim miejscem pamięci o Obrońcach – o ich służbie, decyzji podjętej 1 września 1939 roku, cenie, którą za nią zapłacili, oraz o rodzinach i kolejnych pokoleniach, które przechowały ich historię. Jednocześnie pokazuje polski Gdańsk, którego Poczta była jednym z najważniejszych symboli – po to, aby lepiej zrozumieć ludzi, którzy stanęli do jej obrony.
W ramach tygodnia otwarcia zwiedzający mogą zapoznać się z nową wystawą za symboliczną złotówkę. Rodziny, które do 11 października okażą Kartę Mieszkańca otrzymają upominek upamiętniający jedną z maskotek przedwojennego polonijnego Klubu Sportowego „Gedania”.
Z kolei 15 października ogłoszony zostanie program lekcji edukacyjnych dla szkół oraz propozycje poznania historii Polaków z Wolnego Miasta Gdańska w przestrzeni miasta. W ramach nowej wystawy odbędą się także spotkania poświęcone książkom oraz zagadnieniom związanym z przedwojenną historią Gdańska.
Ceny biletów:
normalny - 15 zł, ulgowy - 10 zł, bilet rodzinny (max. 2 dorosłych i 6 dzieci) - 38 zł, poniedziałek - wstęp wolny.
Godziny otwarcia:
pn. - nd.: 10 - 18
