W 2024 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozpoczęło pilotaż wyznaczania lasów społecznych wokół 11 aglomeracji w Polsce: Bielska-Białej, Bydgoszczy wraz z Toruniem, Łodzi, Katowic, Kielc, Krakowa, Poznania, Szczecina, Trójmiasta, Warszawy i Wrocławia, o czym pisaliśmy w artykule „TPK ma być lasem społecznym”. Celem pilotażu jest opracowanie szczegółowych propozycji dotyczących ustanowienia lasów, które mają szczególne znaczenie dla społeczeństwa. Sposób zarządzania nimi będzie koncentrował się na wzmacnianiu funkcji związanych z rekreacją, edukacją, zdrowiem, ochroną różnorodności biologicznej, ochroną ujęć wód, jak i ochroną przed powodzią. Zdobyte w pilotażu doświadczenia i wypracowane dokumenty będą podstawą zmian, które wyznaczą podejście do prowadzenia gospodarki leśnej na tych obszarach.
Rusza II etap
Właśnie zakończył się I etap pilotażu i rozpoczyna II, który kontynuowany będzie w 9 regionach - bez Kielc i Wrocławia, w których I etap doprowadził już do zaawansowanych uzgodnień.
W przypadku trójmiejskich lasów w I etapie cyklu spotkań 36-osobowego zespołu uzgodniono, że przedmiotem prac w ramach pilotażu będzie obszar Nadleśnictwa Gdańsk. Zgodzono się również, że w przyszłości część lasów w Nadleśnictwie Kolbudy powinna stać się przedmiotem ustaleń w celu nadania im statusu lasów społecznych. Nie osiągnięto natomiast porozumienia w sprawie sposobów zagospodarowania. Efektem prac są więc cztery odrębne scenariusze.
- W ramach projektu realizowanego przez Instytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy, trójmiejskie lasy mają zostać podzielone na strefy odpowiadające czterem scenariuszom gospodarki leśnej: od ochrony przyrody, przez rekreację, po funkcje wodne i gospodarcze. W procesie będą brać udział mieszkańcy, samorządy, eksperci, organizacje społeczne oraz Lasy Państwowe – informuje Piotr Kryszewski, dyrektor zarządzający ds. Zielonego Gdańska. - To, co jeszcze niedawno było ogólną debatą o „lasach wokół miast”, staje się konkretnym procesem planowania przestrzeni. I, co istotne, jego efekt nie zostanie jedynie w papierowych raportach, ale zmieni to, jaką funkcję będą pełniły lasy wokół Trójmiasta przez kolejne lata.
Istotnym kontekstem procesu był obowiązujący plan ochrony Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego, obejmującego znaczną część lasów, o których dyskutowano i zawierający zapisy dotyczące gospodarki leśnej.
Radni apelują: wstrzymać wycinkę drzew w Trójmiejskim Parku Krajobrazowym
Dialog
II etap pilotażu planowany odbędzie się w formie dialogu społeczno-eksperckiego z udziałem m.in. lokalnych społeczności, samorządów, leśników, organizacji społecznych, przedstawicieli biznesu, instytucji pozarządowych oraz naukowców.
- Koncepcja kontynuacji II etapu wyznaczania lasów społecznych powstała w oparciu o doświadczenia z procesu. Otrzymaliśmy ponad 500 uwag i wniosków od uczestników wcześniejszych spotkań. Akcentują one potrzebę powszechnego uczestnictwa i transparentności, ale też wskazania ram formalnych – mówi Ilona Jędrasik, zastępca dyrektora IOŚ-PIB ds. zmian klimatu i współpracy międzynarodowej.
Prace rozpoczną się od geoankiety – ogólnodostępnego narzędzia internetowego pozwalającego wszystkim zainteresowanym na wskazanie oczekiwanych funkcji obszarów leśnych w ramach planowanych lasów społecznych. Wyniki geoankiet oraz wyniki analiz danych przyrodniczych i leśnych posłużą ekspertom IOŚ-PIB do opracowania propozycji podziału na scenariusze, które będą omawiane podczas serii spotkań z przedstawicielami interesariuszy.
Efektem prac IOŚ-PIB będzie raport, w którym zostanie przedstawiona końcowa koncepcja wzmocnienia funkcji społecznych i przyrodniczych lasów Skarbu Państwa zarządzanych przez Lasy Państwowe wokół miast objętych pilotażem.
Harmonogram
- Sierpień–wrzesień 2026: analizy i przygotowanie danych, zbierane są informacje przyrodnicze, społeczne i przestrzenne dotyczące lasów wokół Trójmiasta.
- Wrzesień 2026: start geoankiet i konsultacji społecznych, mieszkańcy i interesariusze wskażą, jakich funkcji oczekują od konkretnych fragmentów lasów.
- Październik–listopad 2026: eksperci przygotują propozycję podziału lasów na strefy funkcjonalne.
- Listopad–grudzień 2026: konsultacje i warsztaty, dyskusja nad scenariuszami i wypracowanie kompromisów między różnymi potrzebami.
- Grudzień 2026 – styczeń 2027: raport końcowy, powstanie finalna koncepcja lasów społecznych dla Trójmiasta.
- Styczeń–kwiecień 2027: wdrożenie do systemu prawnego, Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Lasy Państwowe będą pracować nad formalnym utrwaleniem ustaleń (m.in. w lasach ochronnych i planach urządzenia lasu).
