Niedawno Jacek Kołtan został laureatem nagrody Splendor Gedanensis, był też finalistą Nagrody im. Marcina Króla. Wszystko z powodu tej samej książki: Solidarność i nowoczesność. Przemiany pojęcia solidarności od rewolucji francuskiej do pokojowej rewolucji 1980 roku”.
Teraz gdański autor otrzymał Nagrodę im. Zygmunta Baumana, ustanowioną kilka lat temu przez Polskie Towarzystwo Socjologiczne. Uroczystość odbyła się w stolicy, na Wydziale Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. W sobotę, 13 czerwca, miało tam miejsce Walne Zgromadzenie Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, na które zaproszono dra Jacka Kołtana. Laureat otrzymał nie tylko nagrodę, ale też wspaniałą laudację i gromkie brawa od bardzo wymagającej publiczności.
– To dla mnie bardzo ważne wyróżnienie – mówi dr Jacek Kołtan. – Bardzo się cieszę, bo Bauman to arcysolidarnościowy myśliciel, autor pięknego eseju o idei solidarności, który napisał dla ECS do książki „Solidarność, demokracja, Europa”.
Jacek Kołtan jest filozofem, politologiem, historykiem idei. Od 2008 roku pracuje w Europejskim Centrum Solidarności, jest też adiunktem na Uniwersytecie Gdańskim. W 2015 roku odznaczony Brązowym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis. Urodził się i wychował w Wałczu (rocznik 1977). Studiował na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM) oraz na Humboldt-Universität zu Berlin (Uniwersytet Humboldtów w Berlinie). Od 2007 doktor filozofii społecznej (przewód na Freie Universität Berlin (Wolny Uniwersytet w Berlinie)). W latach 2001–2002 i 2004–2006 stypendysta fundacji Katholischer Akademischer Ausländer-Dienst (KAAD), w 2012 w The Council for Research in Values and Philosophy w Catholic University of America w Waszyngtonie.
- Patron nagrody, Zygmunt Bauman (1925 - 2017) to światowej sławy polski socjolog, filozof, eseista, jeden z twórców koncepcji ponowoczesności, płynnej nowoczesności, późnej nowoczesności. Od 1968 r. na emigracji - z Polski wyjechał wskutek antysemickiej nagonki i oskarżeń ze strony władz komunistycznych, że należał do grona kilku profesorów, którzy podburzali studentów Uniwersytetu Warszawskiego do buntu Marca. Zygmunt Bauman przez wiele lat pełnił funkcję kierownika Katedry Socjologii na University of Leeds, od 1990 był profesorem emerytowanym tej uczelni. Specjalizował się w teorii kultury. Laureat wielu nagród krajowych i międzynarodowych.
POTRZEBUJEMY SOLIDARNOŚCI - NASZA ROZMOWA Z JACKIEM KOŁTANEM:
Werdykt Jury Nagrody im. Zygmunta Baumana 2025
(III Edycja)
Jury Nagrody im. Zygmunta Baumana w składzie: dr hab. Dariusz Brzeziński (przewodniczący), prof. dr hab. Aleksandra Jasińska-Kania, dr hab. Agnieszka Golczyńska Grondas, dr Adam Ostolski i dr hab. Anna Adamus-Matuszyńska, ustanowionej przez Polskie Towarzystwo Socjologiczne, podczas obrad w trybie on-line 8 maja 2026 r. oceniło publikacje nadesłane na III Edycję Konkursu i:
zdecydowało o przyznaniu Nagrody Jackowi Kołtanowi za książkę Solidarność i nowoczesność. Przemiany pojęcia solidarności od rewolucji francuskiej do pokojowej rewolucji 1980 roku, wydaną przez Europejskie Centrum Solidarności, Gdańsk 2025, ISBN: 978-83-66532-40-3.
UZASADNIENIE WERDYKTU
Wszystkie książki zgłoszone do konkursu wzbudziły żywe zainteresowanie oraz stały się przedmiotem polemicznej i dynamicznej dyskusji Jury. Mając na uwadze kryteria uwzględnione w Statucie Nagrody im. Zygmunta Baumana, Jury zdecydowało o wyróżnieniu pracy Jacka Kołtana jako pozycji wyjątkowej, która w sposób wręcz modelowy realizuje misję uprawiania nauk społecznych w duchu patrona nagrody.
Autor podejmuje się tytanicznego wyzwania: przeprowadzenia transdyscyplinarnej, historycznej oraz terminologicznej rekonstrukcji pojęcia solidarności – jednego z najbardziej ‘oczywistych’ w codziennym dyskursie, a zarazem najbardziej ‘mglistych’ pojęć nowoczesnego porządku społecznego.
Jury pragnie wyróżnić tę publikację z kilku zasadniczych powodów. Jacek Kołtan redefiniuje tradycyjne, zachodniocentryczne podejście do historii pojęć. Odrzucając dominujący podział na ‘modernizacyjne centrum’ i ‘peryferie’, włącza do globalnej debaty teoretyczno-społecznej unikalne doświadczenia Europy Środkowo-Wschodniej. Dzięki temu książka przywraca ruchowi polskiej „Solidarności” lat 1980–1981 jego internacjonalne i uniwersalne znaczenie, ukazując go jako wielki, egzystencjalny oraz moralny powrót idei solidarności u schyłku industrialnej nowoczesności.
Praca Kołtana wypełnia istotną lukę w dotychczasowej literaturze światowej. Ze szczególną wrażliwością wydobywa na światło dzienne dotąd marginalizowane emancypacyjne wątki solidarności, w tym nierozerwalnie związaną z tradycją socjalistyczną i demokratyczną „kwestię kobiecą” oraz wkład myślicielek feministycznych w redefinicję relacji międzyludzkich. Ponadto Autor przekracza ramy analizy czysto tekstualnej, włączając do swoich badań społeczne imaginaria: analizę haseł, dewiz oraz ikonografii politycznej.
W czasach postępującego kryzysu demokracji, powrotu autorytarnych tendencji i głębokiej indywidualizacji późnej nowoczesności, książka staje się ważnym wektorem zmian. Przypomina, za francuskim kooperatyzmem czy tradycją solidarystyczną, że solidarność to nie powierzchowna empatia czy działalność charytatywna, lecz ‘zasada działania’ oparta na ontologii relacyjnej. To głębokie splecenie „Siebie i Innego” we wspólnym świecie wzajemnych zależności i odpowiedzialności.
„Solidarność i nowoczesność” uczy nas myśleć o społeczeństwie nie przez pryzmat egoistycznych jednostek (homo oeconomicus), ale poprzez skomplikowaną sieć więzi, które nas łączą. Zygmunt Bauman pisał o potrzebie etycznej odpowiedzialności za Innego. Jacek Kołtan daje tej odpowiedzialności historyczny i filozoficzny fundament.
Nagroda im. Zygmunta Baumana trafia w ręce Autora, który udowadnia, że solidarność – choć historycznie wielokrotnie degradowana i marginalizowana – jest nieodłącznym elementem nowej społecznej refleksji. Zaproponowany przez niego konstrukt pojęciowy homo solidaricus, na który składają się wzajemność, symetryczność relacji, współodpowiedzialność, synergiczność, kruchość oraz normatywność jako zjawisko heterogeniczne, stanowi niezwykle inspirujący wkład w redefinicję współczesnej myśli socjologicznej.
Jury Nagrody im. Zygmunta Baumana
- Dariusz Brzeziński, Przewodniczący Jury
- Anna Adamus-Matuszyńska, Członkini Jury
- Agnieszka Golczyńska-Grondas, Członkini Jury
- Aleksandra Jasińska-Kania, Członkini Jury
- Adam Ostolski, Członek Jury
