Magazyn pełen sprzętu
Hala przy ul. Budowlanych w Kokoszkach wygląda jak wystawa sprzętu na targach obrony cywilnej. Czegóż tu nie zgromadzono – potężne buldożery do usuwania zwalonych drzew i innych przeszkód, równie potężne pompy i generatory prądotwórcze na przyczepach, wóz z cysterną wody pitnej, wóz asenizacyjny (z cysterną do pobierania różnych substancji) motorówka Straży Miejskiej. No i masa drobnicy – przenośne agregaty, grzejniki, osuszacze, buty i odzież ochronna, maski przeciwgazowe, namioty, koce i śpiwory, pod którymi można spać podczas mrozu do -10 stopni C, koła i kamizelki ratunkowe, a także kuloodporne i nożoodporne, sprzęt medyczny i racje żywnościowe o trwałości 25 lat, wreszcie taczki, łopaty, szczotki. Wszystko nowe i nowoczesne, wszystko oznakowane plakietką z informacją: „Sfinansowano ze środków Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026”. Na wysokich regałach cały ten sprzęt (oprócz ciężkiego) piętrzy się na kilka metrów w górę.
Bo nie jest to hala targowa czy wystawiennicza tylko centrum logistyczne i magazyn zakupionego przez Gdańsk w pierwszym roku funkcjonowania ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej sprzętu, który ma wzmocnić bezpieczeństwo mieszkańców w sytuacjach kryzysowych.
System odporności społecznej
Miejsce te i zgromadzone wyposażenie zostały zaprezentowane dziennikarzom podczas briefingu w piątek, 13 lutego.
- Budujemy system odporności społecznej. Oznacza to przede wszystkim umiejętność reagowania na zagrożenia. To również umiejętność adaptacji wtedy, kiedy te zagrożenia już wystąpią. To jest odbudowa po tych zagrożeniach, ale to też jest współdziałanie. Najważniejszym dla mnie elementem budowania odporności społecznej jest właśnie współdziałanie. I w ramach tej ustawy i tych narzędzi, które dostaliśmy jako wojewodowie, jako samorządy, w ramach budżetu państwa budujemy cały system – mówiła wojewoda pomorska Beata Rutkiewicz.
W 2025 roku do województwa pomorskiego trafiło 285 mln zł, z czego 43 mln do Państwowej Straży Pożarnej i 25,5 mln do jednostek ochotniczych straży pożarnych. 90 proc. tych środków rozdysponowały samorządy. Jak przyznała wojewoda, zrobiły to bardzo efektywnie, bo 89 proc. przydzielonych pieniędzy zostało wydane.
- Jak widać, w Gdańsku te środki zostały wydane mądrze, bo cały ten sprzęt, ten budynek, ale również wyposażenie tego magazynu, to jest sprzęt i narzędzia, które są nam potrzebne w codziennym życiu po to, aby skutecznie reagować na zagrożenia – dodała Beata Rutkiewicz.
Na rok 2026 dla naszego województwa przewidziano jeszcze większą kwotę – 303 mln zł, z czego większość ma być przeznaczona na inwestycje budowlane – modernizację, remonty i budowę miejsc schronienia i ukrycia, schrony i magazyny. 3 lutego br. zakończył się nabór wniosków, które składały samorządy na wykorzystanie środków z tej puli. Zaakceptowanych zostało 187 wniosków na 375 pozycji inwestycyjnych, które przesłano już do MSWiA celem ich sprawdzenia i akceptacji.
Ponad 99 proc. wydanych środków w Gdańsku
Gdańsk, jako najludniejsze miasto w województwie, otrzymał najwięcej pieniędzy ze wszystkich samorządów – 40 mln zł. Jak poinformowała prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz, miasto wydało z tej kwoty 39 800 000 zł czyli 99,4 proc. Rozdysponowane zostały pomiędzy różne jednostki i instytucje, jak Gdańskie Autobusy i Tramwaje, Gdańskie Nieruchomości, Gdańskie Wodociągi, Gdańskie Wody, Zakład Utylizacyjny, Międzynarodowe Targi Gdańskie, Straż Pożarna i Straż Miejska a także Gdański Ogród Zoologiczny, by zadbać o bezpieczeństwo zwierząt. Środki zostały wydatkowane w błyskawicznym tempie, bo wpłynęły do miasta po wakacjach, i przeznaczone na sprzęt, infrastrukturę oraz zaplecze logistyczne zwiększające odporność miasta na awarie prądu, wody i zakłócenia usług zewnętrznych.
- Jeśli chodzi o rok 2026, także my złożyliśmy wnioski na przygotowanie dokumentacji budowlanej, modernizacyjnej dla miejsc schronienia na terenie miasta Gdańska. Ale w tym roku, poza przygotowaniem tych inwestycji, także chcemy położyć nacisk na edukację – powiedziała Aleksandra Dulkiewicz. – Będą to szkolenia w różnych formach dla mieszkańców Gdańska. Oczywiście tą pierwszą formą jest poradnik bezpieczeństwa, który każdy otrzymał już do domu. Ale chcemy też szkolić różne grupy społeczne tam, gdzie się spotykają. Także podczas moich spotkań cyklicznych z mieszkańcami Gdańska będziemy o tych aspektach związanych z budowaniem odporności, z bezpieczeństwem rozmawiali po to, żeby nasze gdańskie społeczeństwo wiedziało, jak się zachować w sytuacji trudnej.
Miejsca schronienia w Gdańsku. Najwięcej jest doraźnych
Priorytety
O priorytetowych zakupach sprzętu i wydatkowaniu środków w Gdańsku opowiedział Piotr Borawski, zastępca prezydent Gdańska ds. mobilności i bezpieczeństwa.
- Cieszę się, że dzięki rozwiązaniom przyjętym w ubiegłym roku środki na ochronę ludności są przekazywane i wydatkowane wspólnie przez rząd oraz samorządy, bo tylko w ten sposób można budować spójny i skuteczny system reagowania. W pierwszym roku, mimo ograniczonego czasu na realizację zadań, skupiliśmy się na przygotowaniu miasta na sytuacje niedoborów – przede wszystkim energii elektrycznej i ciepła – tak aby Gdańsk mógł funkcjonować w podstawowym zakresie nawet w trudnych warunkach. Równolegle duży nacisk położyliśmy na szkolenia. W ubiegłym roku przeszkoliliśmy pracowników urzędu i miejskich jednostek z podstawowych działań w sytuacjach kryzysowych, bo sprzęt jest skuteczny tylko wtedy, gdy stoją za nim przygotowani ludzie – powiedział Piotr Borawski.
Kluczową inwestycją był zakup za ponad 10 mln zł magazynu OLiOC, w którym odbył się briefing. To centrum logistyczne umożliwiające sprawne magazynowanie sprzętu, materiałów i rezerw niezbędnych w sytuacjach kryzysowych. Obiekt ma znacząco skrócić czas reakcji służb i porządkować system dystrybucji zasobów w mieście.
Jednym z najważniejszych wydatków był zakup agregatów prądotwórczych o wartości blisko 8 mln zł. Urządzenia zabezpieczają działanie stacji uzdatniania wody, ujęć, przepompowni ścieków, zajezdni GAiT oraz budynków użyteczności publicznej. Dzięki temu nawet w przypadku długotrwałej awarii zasilania kluczowa infrastruktura może funkcjonować bez przerwy.
Do GAiT trafiły agregaty o łącznej mocy odpowiadającej zużyciu energii przez około 15 tys. domów jednorodzinnych, co oznacza, że w sytuacji całkowitej awarii prądu autobusy będą mogły wyjechać z zajezdni, systemy techniczne pozostaną sprawne, a centrala ruchu i serwery nie przestaną działać. Wartość tych urządzeń to 3,7 mln zł.
Wojewoda przekazuje fundusze na schrony, magazyny
Miasto zwiększyło również autonomię energetyczną poprzez zakup magazynów energii oraz mobilnych zestawów oświetleniowych umożliwiających prowadzenie działań w terenie bez dostępu do sieci. Uzupełnieniem systemu są atestowane cysterny na wodę pitną, które pozwalają zabezpieczyć dostawy w sytuacjach wymagających wsparcia infrastruktury wodociągowej.
Ponad 8 mln zł przeznaczono na sprzęt przeciwpowodziowy i inżynieryjny, jak motopompy, stalowe ścianki szczelne oraz pełne wyposażenie do działań w warunkach intensywnych opadów i podtopień. Mobilne motopompy mogą przepompować nawet 500 000 litrów wody na godzinę (ilość odpowiadającą objętości dużego basenu) i pracować niezależnie od sieci energetycznej.
Do Gdańskich Wód trafił także ciężki sprzęt umożliwiający szybkie usuwanie skutków nawałnic i podtopień, w tym koparki obrotowo-kołowe, ciągnik z osprzętem oraz pojazdy specjalistyczne. Pozwala to na natychmiastowe zabezpieczanie uszkodzonych skarp, udrażnianie systemów odwodnieniowych i przywracanie ich pełnej funkcjonalności.
W celu doraźnego wsparcia mieszkańców w sytuacjach wymagających czasowego schronienia zakupiono ogrzewane namioty 10-osobowe z pełnym wyposażeniem, osuszaczami, nagrzewnicami, śpiworami, kocami oraz pakietami żywnościowymi.
Natomiast służby miejskie i pracowników spółek komunalnych wyposażono w środki ochrony indywidualnej, w tym kamizelki ochronne, odzież przeciwchemiczną, maski z filtropochłaniaczami, odzież wodoodporną oraz obuwie i rękawice ochronne. Celem jest zapewnienie bezpiecznego wykonywania interwencji w warunkach podwyższonego ryzyka.
Równolegle z zakupami przeprowadzono szkolenia dla służb i pracowników miejskich kosztem 200 tys. zł, z czego ponad 125 tys. zł pochodziło ze środków przeznaczonych na ochronę ludności, a 75 tys. zł ze środków własnych miasta.
Plany na 2026 rok
Miasto przygotowało wnioski o dofinansowanie kolejnych inwestycji w 2026 roku. Obejmują one niemal 3,5 mln zł na obiekty zbiorowej ochrony, 15 mln zł na dostawę i montaż 24 systemów autonomii energetycznej w budynkach użyteczności publicznej – w tym instalacje fotowoltaiczne, magazyny energii i przyłącza do zasilania awaryjnego – oraz 4,5 mln zł na budowę hali magazynowej dla Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej.
- Państwowa Straż Pożarna w ubiegłym roku otrzymała środki w wysokości 43 milionów złotych na doposażenie i na wymianę sprzętu. To zostało wykorzystane głównie na zakup pojazdów do praktycznie każdej komendy powiatowej – mówił nadbrygadier Jacek Niewęgłowski, komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej. – Były to też pierwsze od wielu lat środki na doposażenie specjalistycznych grup ratowniczych. W Gdańsku mamy 3 takie specjalistyczne grupy, a pieniądze pozwoliły na wymianę i utrzymanie sprzętu oraz doposażenie tych grup. Z kolei jednostki samorządu terytorialnego wsparły jednostki ochotniczych straży pożarnych znaczną kwotą, co też zostanie wykorzystane na zakupy pojazdów i specjalistycznego sprzętu gaśniczego.
Masowy wypadek tematem ćwiczeń w tunelu pod Martwą Wisłą
Planowane jest także dalsze wzmacnianie systemu alarmowania i łączności oraz rozwój miejsc schronienia. W 2026 roku rozpocznie się cykl spotkań i szkoleń dla mieszkańców, a miasto przygotowuje roczną kampanię informacyjno-edukacyjną dotyczącą ochrony ludności i obrony cywilnej.
- W tym roku, obok przygotowania dokumentacji projektowej dotyczącej miejsc schronienia, chcemy skoncentrować się na stworzeniu powszechnego modelu edukacji w zakresie reagowania kryzysowego. Naszym celem jest umożliwienie mieszkańcom udziału w spotkaniach z ekspertami i specjalistami, podczas których dowiedzą się, jak postępować w sytuacjach zagrożenia i jak skutecznie chronić siebie oraz swoich bliskich. Bezpieczeństwo to wspólna odpowiedzialność – miasta, państwa i mieszkańców - podsumował Piotr Borawski.
