O koncepcji PKM Południe
Opracowana koncepcja pokazuje, jak wykorzystać budowę PKM Południe nie tylko do poprawy transportu, ale również do zmiany sposobu rozwoju południowej części Gdańska. Dokument obejmuje około 164 hektary terenów w otoczeniu sześciu planowanych przystanków kolejowych.
Gdańsk Nowe Południe to przedsięwzięcie realizowane równolegle z przygotowaniami do budowy PKM Południe. Jego głównym założeniem jest wykorzystanie nowej infrastruktury transportowej do kompleksowego rozwoju tej części miasta, a nie jedynie poprawy komfortu dojazdu z kolejnych osiedli mieszkaniowych.
Południowe dzielnice Gdańska należą do najdynamiczniej rozwijających się części miasta. Rozwój zabudowy mieszkaniowej nie zawsze szedł tu w parze z odpowiednią dostępnością usług, miejsc pracy, infrastruktury społecznej i przestrzeni publicznych. W efekcie mieszkańcy wielu osiedli muszą codziennie przemieszczać się do innych części Gdańska, aby zaspokoić swoje potrzeby.
Masterplan proponuje zmianę tej logiki. Zamiast rozproszonych, często słabo powiązanych ze sobą osiedli, zakłada rozwój bardziej spójnej, wielofunkcyjnej struktury miejskiej, w której codzienne życie koncentruje się wokół dobrze dostępnych centrów lokalnych.
To nie kolej, lecz katalizator nowego myślenia
– Nie chcemy, żeby PKM Południe była jedynie koleją dowożącą mieszkańców do pracy, szkół czy usług w innych częściach Gdańska. Chcemy wykorzystać tę inwestycję do stworzenia warunków, w których coraz więcej codziennych potrzeb będzie można zaspokoić blisko domu. To oznacza nie tylko mieszkania, ale również miejsca pracy, usługi, przestrzenie publiczne, zieleń i infrastrukturę społeczną – mówi Michał Jamroż, kierownik projektu Gdańsk Nowe Południe. - Chodzi o budowanie kompletnych fragmentów miasta, a nie kolejnych osiedli sypialnianych
Nowe miejsca pracy i centra miejskie
Podstawą koncepcji jest zasada Transit-Oriented Development (TOD), czyli rozwoju miasta opartego na transporcie publicznym. Zakłada ona koncentrację mieszkań, usług i miejsc pracy w lokalizacjach zapewniających dogodny dostęp do kolei, tramwajów i autobusów.
W ten sposób kosztowna infrastruktura transportowa może być wykorzystywana bardziej efektywnie, a mieszkańcy zyskują możliwość załatwiania większej części codziennych spraw w sąsiedztwie.
Masterplan wskazuje potencjał powstania około 179 tys. mkw. powierzchni usługowej, obejmującej między innymi biura, handel i inne usługi. Na podstawie przyjętych wskaźników oszacowano, że przestrzenie te mogłyby pomieścić blisko 7 tys. miejsc pracy. Koncepcja przewiduje również nową powierzchnię mieszkaniową odpowiadającą potrzebom około 10 tys. mieszkańców. Są to szacunki potencjału rozwojowego, a nie przesądzone wielkości przyszłych inwestycji.
Istotnym założeniem jest rozwój kilku uzupełniających się centrów miejskich, dzięki którym południowy Gdańsk będzie mógł funkcjonować jako bardziej samodzielna część miasta, oferująca nie tylko mieszkania, ale także miejsca pracy, usług i codziennych aktywności.
– Gdańsk Nowe Południe to również szansa na wzmocnienie potencjału gospodarczego całej metropolii. Dobra dostępność transportowa, nowe przestrzenie biurowe i usługowe mogą przyciągać przedsiębiorców, sprzyjać powstawaniu miejsc pracy i tworzyć nowe możliwości inwestycyjne - dodaje mówi Sławomir Kosakowski, prezes Agencji Rozwoju Pomorza. - Chcemy, aby rozwój tej części Gdańska przekładał się na korzyści gospodarcze wykraczające poza granice miasta.
Sześć przystanków, różne rozwiązania
Koncepcja obejmuje otoczenie wszystkich sześciu planowanych przystanków PKM Południe, ale nie proponuje jednego, powtarzalnego modelu urbanistycznego. Rozwiązania dostosowano do istniejącej zabudowy, ukształtowania terenu, krajobrazu i potrzeb poszczególnych dzielnic.
Szczególne znaczenie mają przystanek Orunia Górna oraz pierwszy przystanek na linii PKM Południe przy granicy Gdańska i Kolbud, gdzie przewidziano rozwój centrów o znaczeniu wykraczającym poza najbliższe sąsiedztwo.
- Na Oruni Górnej, w miejscu spotkania trzech dzielnic, zaproponowano wielofunkcyjne centrum z placem nad przystankiem kolejowym, usługami, miejscami pracy oraz przestrzenią przeznaczoną na działalność społeczną i kulturalną. Ważną rolę odegra integracja kolei z komunikacją tramwajową i autobusową.
- Pierwszy przystanek na linii PKM Południe przy granicy Gdańska i Kolbud ma stać się południową bramą Gdańska – ważnym węzłem przesiadkowym i nowym centrum miejskim. Koncepcja łączy infrastrukturę kolejową i autobusową z miejskimi placami, usługami, miejscami pracy, zabudową mieszkaniową oraz zielenią. Jedną z propozycji jest stworzenie przestrzeni dla lokalnego targowiska i wydarzeń.
- Inny charakter ma Oruńskie Przedmieście. Tu masterplan zakłada rozwój z poszanowaniem historycznej struktury miasta, wzmocnienie przestrzeni publicznych nad Kanałem Raduni i wykorzystanie dobrej dostępności kolejowej do rozwoju usług oraz miejsc pracy. Obszar ma potencjał do pełnienia funkcji wykraczających poza skalę lokalną.
- Na Chełmie nowy przystanek ma stać się impulsem do uzupełnienia istniejącej zabudowy, rozwoju usług i poprawy jakości przestrzeni publicznych.
- Maćkowy z kolei mają zyskać lepsze powiązania między osiedlami, nowe tereny zieleni oraz przestrzenie dla edukacji, sportu i rekreacji. Z kolei w rejonie Łostowic koncepcja zakłada stworzenie kompletnej struktury miejskiej, z usługami, placami, terenami zieleni i zabudową skupioną wokół transportu publicznego.
Zieleń jako jeden z fundamentów rozwoju
Jedną z głównych idei masterplanu jest stworzenie spójnej sieci zieleni, która połączy istniejące parki, doliny potoków, tereny rekreacyjne i osiedla mieszkaniowe.
Ważnym elementem tego systemu ma być park linearny prowadzony wzdłuż PKM Południe, wykorzystujący między innymi przestrzenie nad tunelami kolejowymi i pod estakadami. Koncepcja przewiduje także ochronę cennych przyrodniczo dolin, w tym Potoku Oruńskiego i Potoku Kowalskiego, oraz rozwój parków i terenów rekreacyjnych powiązanych z retencją wód opadowych.
Zieleń nie jest tutaj dodatkiem do nowej zabudowy, ale jednym z elementów organizujących rozwój miasta. Nowe tereny zieleni i przestrzenie publiczne mają służyć zarówno przyszłym, jak i obecnym mieszkańcom południowych dzielnic.
Przed Gdańskiem największy program inwestycji od czasu Euro 2012
Intensywniej przy kolei, z poszanowaniem otoczenia
Ważnym zagadnieniem masterplanu jest odpowiednie zróżnicowanie skali i wysokości zabudowy.
Koncepcja zakłada, że większa intensywność zabudowy jest uzasadniona przede wszystkim w bezpośrednim sąsiedztwie przystanków i najważniejszych przestrzeni miejskich. Jednocześnie wysokość budynków ma być dostosowywana do istniejących osiedli, ukształtowania terenu, krajobrazu i terenów zieleni.
Oznacza to stopniowanie wysokości i intensywności, a nie stosowanie jednolitych parametrów w całym obszarze. Szczegółowe rozwiązania będą przedmiotem dalszych prac projektowych i planistycznych.
Koncepcja powstała z udziałem mieszkańców
- Zakończenie pierwszego etapu masterplanu poprzedziły dwa etapy konsultacji społecznych. Łącznie w spotkaniach i działaniach konsultacyjnych uczestniczyło około 400 osób, a w dwóch geoankietach zebrano ponad 1,3 tys. odpowiedzi.
- Uwagi mieszkańców wpłynęły na przedstawione rozwiązania. W ich wyniku ograniczono propozycje zabudowy części wartościowych terenów zieleni, dopracowano skalę i wysokość budynków, rozbudowano program centrów lokalnych o funkcje społeczne, sportowe i kulturalne oraz uzupełniono powiązania piesze i rowerowe.
- Istotnym postulatem było również tworzenie miejsc codziennej aktywności i spotkań, a nie jedynie infrastruktury przesiadkowej przy nowych przystankach.
Nowe miasto wokół kolei. Trwają konsultacje Masterplanu Gdańsk Nowe Południe
Od wspólnej wizji do realizacji
Opublikowany raport zamyka pierwszy etap prac nad masterplanem, ale nie kończy procesu planowania rozwoju Gdańska Nowego Południa.
W kolejnym etapie rozwiązania zostaną rozwinięte w bardziej szczegółowej skali urbanistyczno-architektonicznej.
Prace obejmą otoczenie pięciu przystanków: Chełm, Orunia Górna, Maćkowy, Łostowice i Kowale. Oruńskie Przedmieście, ze względu na swoją historyczną strukturę, wymaga odrębnego, bardziej szczegółowego opracowania.
Dalsze prace pozwolą doprecyzować układ i gabaryty zabudowy, rozmieszczenie usług oraz sposób zagospodarowania placów, ulic i terenów zieleni. Dla części obszarów, zwłaszcza Chełmu i Łostowic, raport przedstawia również różne warianty rozwoju, uwzględniające istniejące uwarunkowania własnościowe i możliwości realizacyjne.
Masterplan ma stanowić podstawę do koordynacji przyszłych działań planistycznych i inwestycyjnych. Nie jest dokumentem prawa miejscowego i nie przesądza o realizacji poszczególnych inwestycji.
Miejskie i wojewódzkie spojrzenie
– Gdańsk Nowe Południe pokazuje, jak ważne jest wspólne planowanie transportu i rozwoju miasta. Budowa kolei stwarza wyjątkową okazję, aby rozwijać całe dzielnice w sposób skoordynowany, zamiast realizować kolejne, niezależne od siebie inwestycje - podkreśla Paweł Orłowski, prezes InvestGDA. - Współpraca miasta i województwa pozwala nam spojrzeć na ten proces kompleksowo – od infrastruktury transportowej, przez przestrzenie publiczne, po nowe funkcje miejskie. Masterplan daje nam wspólny punkt odniesienia dla kolejnych decyzji i działań.
Kto realizuje Gdańsk Nowe Południe?
Gdańsk Nowe Południe jest wspólnym przedsięwzięciem Miasta Gdańska i Samorządu Województwa Pomorskiego, realizowanym przez Gdańską Agencję Rozwoju Gospodarczego (InvestGDA) oraz Agencję Rozwoju Pomorza (ARP).
Za opracowanie masterplanu odpowiada polsko-holenderskie konsorcjum A2P2 architecture & planning oraz KCAP.
Pełny raport z pierwszego etapu prac nad masterplanem Gdańsk Nowe Południe dostępny jest na stronie internetowej projektu.
Kolejne spotkania konsultacyjne odbędą się 18 listopada o godz. 17:30 w Morskiej Szkole Podstawowej przy ul. Srebrnej oraz 24 listopada o godz. 17:30 w Szkole Podstawowej nr 86 przy ul. Wielkopolskiej.
