Różowe iluminacje są częścią działań zwiększających świadomość raka piersi. Październik od 1985 roku jest miesiącem poświęconym walce z tym nowotworem, a 15 października obchodzony jest Europejski Dzień Walki z Rakiem Piersi. To okazja, by mówić o profilaktyce, zachęcać do regularnych badań i przypominać, że troski o własne zdrowie nie warto odkładać na później.
Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem u kobiet. Choroba może przez długi czas rozwijać się bez bólu i wyraźnych objawów, dlatego tak ważne są badania profilaktyczne. Ryzyko zachorowania wzrasta z wiekiem, a znaczenie mają również m.in. uwarunkowania genetyczne i hormonalne. Choć na część czynników ryzyka nie mamy wpływu, zdrowy styl życia, regularna aktywność fizyczna i ograniczenie spożycia alkoholu mogą sprzyjać zmniejszeniu ryzyka rozwoju choroby.
Regularne badania mają znaczenie
Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia na 1 września 2026 r. z programu profilaktyki raka piersi skorzystało 39,9 proc. kobiet kwalifikujących się do niego w Gdańsku. To wynik wyższy niż średnia dla całego kraju, wynosząca 32,86 proc. Program obejmuje kobiety w wieku 45–74 lat, które spełniają kryteria. Mammografia jest bezpłatna i nie wymaga skierowania.
Skala wykonywanych badań pokazuje, jak ważną rolę odgrywa profilaktyka. W latach 2024–2026 w Gdańsku wykonano ponad 37 tys. mammografii. Badanie pozwala wykryć zmiany na wczesnym etapie, także wtedy, gdy nie powodują jeszcze żadnych dolegliwości. Regularne korzystanie z programu przesiewowego zwiększa szansę na rozpoznanie choroby, zanim pojawią się jej widoczne objawy.
Warto znać swoje ciało i zwracać uwagę na niepokojące sygnały, takie jak wyczuwalny guzek lub zgrubienie w piersi albo pod pachą, zmiana kształtu lub wielkości piersi, wciągnięcie brodawki, zmiany skórne czy nietypowa wydzielina. Ich pojawienie się nie musi oznaczać nowotworu, ale wymaga konsultacji lekarskiej. Samobadanie pomaga obserwować własne ciało, jednak nie zastępuje mammografii ani innych badań zaleconych przez specjalistę.
Na ryzyko zachorowania wpływają m.in. wiek, czynniki hormonalne oraz predyspozycje genetyczne, w tym dziedziczne mutacje genów BRCA1 i BRCA2. Osoby, u których w rodzinie występowały przypadki raka piersi lub jajnika, powinny porozmawiać z lekarzem o ewentualnej konsultacji genetycznej i dostosowaniu profilaktyki do indywidualnego ryzyka. Znaczenie ma również styl życia: utrzymywanie prawidłowej masy ciała, regularna aktywność fizyczna i unikanie alkoholu pomagają ograniczać ryzyko zachorowania.
Uzyskaj wsparcie w Gdańsku
O znaczeniu regularnych badań i świadomej troski o zdrowie przypominają miejskie inicjatywy. Jedną z nich jest Gdański Kongres Zdrowia Kobiet, który łączy edukację z możliwością skorzystania z badań i konsultacji. Podczas III edycji wydarzenia w 2026 r. uczestniczyło blisko 3600 kobiet. W strefie zdrowia można było skorzystać m.in. z USG piersi i węzłów chłonnych oraz konsultacji dotyczących samobadania piersi. Ważnym elementem kongresu są także działania zachęcające do przełamywania barier związanych z profilaktyką.
W Gdańsku działa Centrum Chorób Piersi Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego, w którym prowadzone są diagnostyka i leczenie chorób piersi. W zależności od wskazań medycznych pacjentki mogą skorzystać m.in. z mammografii, USG piersi i węzłów chłonnych oraz biopsji.
Profilaktyka raka piersi jest również tematem październikowej odsłony miejskiego programu „Gdańsk Wybiera Zdrowie”. Pod hasłem „Nie odkładaj siebie na później” zaplanowano działania edukacyjne, bezpłatne pomiary parametrów zdrowotnych oraz wydarzenie „Pier(w)si w profilaktyce – Nie odkładaj siebie na później”, które odbędzie się 24 października w godz. 11.00–16.00 w Bibliotece Głównej Uniwersytetu Gdańskiego. Uczestniczki i uczestnicy będą mogli skorzystać z edukacji i konsultacji dotyczących profilaktyki, diagnostyki oraz świadomej troski o zdrowie.
Rzetelne informacje na temat raka piersi, diagnostyki i profilaktyki można znaleźć również na Narodowym Portalu Onkologicznym.
