Gala nagrody w sobotę
Nagroda im. Jerzego Giedroycia to najważniejsza niezależna nagroda literacka Białorusi, przyznawana od 2012 roku. Jury wybiera trzy najlepsze książki prozatorskie lub reporterskie wydane w 2025 roku. Wyniki konkursu zostaną ogłoszone na gali w sobotę, 7 listopada, o godz. 19 w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku. Wstęp wolny.
Na 6 i 7 listopada rozpisano bogaty program wydarzeń towarzyszących, odbędą m.in. spotkania z autorkami i autorami, dyskusje, targi książki i rozmowy. Będzie mowa o nowej prozie białoruskiej, przekładzie i wydawaniu książek, głosach kobiet piszących, życiu i twórczości na emigracji, a także o tym, jak literatura białoruska rozwija się poza granicami ojczyzny.
PROGRAM WYDARZEŃ:
6/11/2026 PIĄTEK
18.00–19.30
Pogranicze spotkań | wieczór autorski z poetą i wydawcą Dzmitryjem Strocaŭem
Zaplanowano czytanie wierszy i przekładów, ale i rozmowę – o pamięci i emigracji, o Mińsku, który nadal żyje we wspomnieniach, o tym, co trzeba zostawić, a co zabrać ze sobą, o literaturze i pracy wydawniczej poza granicami kraju. Do spotkania dołączy Andrej Chadanovič, którego przekład książki Iryny Szuwałowej „Rzeczy, których można się trzymać” właśnie ukazał się w wydawnictwie hochroth Minsk, prowadzonym przez Dzmitryja Strocaŭa.
- Filia Gdańska Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej, ul. Mariacka 42
- spotkanie w języku białoruskim i rosyjskim
- wstęp wolny
7/11/2026 SOBOTA
12.00, 13.00, 14.00
Językowi partyzanci | film dokumentalny
Co można poświęcić, by ocalić swój język przed zniknięciem? Reżyserka Taciana Haŭrylčyk przedstawia historię aktywistów i aktywistek, którzy od ponad dziesięciu lat walczą o obecność języka białoruskiego w przestrzeni publicznej.
- ECS, mediateka (1 piętro)
- film w języku białoruskim z angielskimi napisami
12.00–20.30
Targi białoruskich і polskich książek
Literatura białoruska, jak i polska, w tym książki finalistki Nagrody Giedroycia z tego roku oraz białoruskie książki w polskim przekładzie będzie można obejrzeć i nabyć.
- ECS, ogród zimowy (parter)
12.00–20.30
Tutejszy zen | wystawa grafik Artura Vakaraŭa z poetyckimi objaśnieniami Sabiny Bryło
Prawdziwy zen ukryty w prostych białoruskich słowach i nieoczywistych wizualnych metaforach. Splatają się w nich emocjonalność wschodniej kaligrafii i tamtejsze znaczenia. Odpowiedzi na wizualne zagadki zostały zaszyfrowane w formie wierszy specjalnie napisanych przez Sabinę Bryło i Artura Vakaraŭa.
- ECS, ogród zimowy (parter)
Białoruscy pisarze nie poddają się rusyfikacji
12.00–12.50
Czy AI potrafi przeklinać po białorusku? | interaktywne zajęcia z Mova Nanova
Rozmowa o jednej z najbardziej żywych, emocjonalnych i nieformalnych części języka białoruskiego – przekleństwach i klątwach. Prowadzący przyjrzą się ludowym wyrażeniom, sięgną do literatury białoruskiej, a szczególną uwagę poświęcą „Vušackamu słowazboru” Ryhora Baradulina. Nie zabraknie również współczesnych wyrażeń i przekleństw, w tym tych tworzonych przez sztuczną inteligencję.
Czy sztuczna inteligencja potrafi przeklinać po białorusku? A wy?
moderacja | Emilija Haŭrus – działaczka społeczna, popularyzatorka języka białoruskiego, blogerka oraz Alaksiej AjCiBarada Kartynnik – programista, bloger, badacz sztucznej inteligencji
- ECS, biblioteka (1 piętro)
- spotkanie w języku białoruskim
13.00–13.50
Warsztat tłumaczeniowy dla wszystkich! | zajęcia interaktywne
Zajrzyjcie do kuchni przekładu literackiego, spróbujcie swoich sił, zobaczcie tekst z nowej perspektywy, zdobądźcie praktyczne wskazówki i poznajcie osoby, dla których tłumaczenie jest sposobem tworzenia i podtrzymywania białoruskiej przestrzeni kulturowej.
Jak przetłumaczyć tekst tak, aby zabrzmiał po białorusku, a jednocześnie nie stracił głosu autora? Jak radzić sobie z „fałszywymi przyjaciółmi tłumacza” i pułapkami językowymi oraz unikać typowych błędów?
moderacja | Andrej Chadanovič – poeta, tłumacz, literaturoznawca oraz Joanna Bernatowicz – tłumaczka i literaturoznawczyni
- ECS, biblioteka (1 piętro)
- spotkanie w języku białoruskim
14.00–15.00
Czego chcą pisarki? Kobiety w literaturze | dyskusja
Rozmowa będzie dotyczyć kobiecego doświadczenia w literaturze – od samego aktu pisania po to, co dzieje się z tekstem, kiedy zostaje już napisany. Co znaczy być pisarką dzisiaj i czego same kobiety chcą od literatury? Pisać to, co się chce, i nie tłumaczyć, dlaczego? Być słyszaną i czytaną? Publikować, otrzymywać nagrody i wejść do kanonu literatury? Czy istnieją szczególne oczekiwania wobec pisarek i tematów, o których „powinny” pisać?
moderacja | toni lašden – poet:ka, pisar:ka i aktywist:ka
goście | Hanna Jankuta – pisarka, tłumaczka i redaktorka; Taciana Niadbaj – przewodnicząca Białoruskiego PEN i wydawczyni; Lera Vałkahonava – poetka i autorka debiutanckiego tomu; Valancina Andrejeva – wydawczyni
- ECS, biblioteka (1 piętro)
- spotkanie w języku białoruskim z tłumaczeniem konsekutywnym na język polski
- transmisja online
15.00–15.30
Tutejszy zen z Arturem Vakaraŭem | wystawa i kawa
Zwiedzanie wystawy i rozmowa z artystą przy filiżance kawy
- ECS, ogród zimowy (parter)
- spotkanie w języku białoruskim
15.30–16.05
„Ziemie chłodne”: metafizyka bagna | spotkanie autorskie
Alaksandr Karnaŭch to białoruski pisarz mieszkający w Turynie, finalista Nagrody Literackiej im. Jerzego Giedroycia 2026.
Z wykształcenia jest fizykiem, pracował w marketingu, reklamie i PR, a swoją debiutancką powieść napisał już we Włoszech. „Ziemie chłodne” wyrastają z wrażeń z podróży po Białorusi, a w szczególności po Jelniańskich bagnach, które stały się pierwowzorem miejsca akcji powieści. To mistyczny kryminał i thriller, w którym splatają się białoruskie bagna i folklor, zapomniane języki, szyfry, miłość oraz poszukiwanie odpowiedzi na pytanie o to, co kryje się za widzialną rzeczywistością. Sam chłód w powieści jest nie tylko fizyczny, lecz także stanowi metaforę wewnętrznego stanu dzisiejszej Białorusi.
moderacja | Joanna Bernatowicz – polska tłumaczka, literaturoznawczyni, członkini jury Nagrody im. Jerzego Giedroycia 2026
- ECS, biblioteka (1 piętro)
- spotkanie w języku białoruskim z tłumaczeniem konsekutywnym na język polski
- transmisja online
16.05–16.20
Sesja autografów z Alaksandrem Karnaŭchem
- ECS, ogród zimowy (parter)
16.20–16.55
Odnaleźć siebie w Chrotnie | spotkanie autorskie
Dzianis Trusaŭ to białoruski pisarz i poeta pochodzący z Grodna, obecnie mieszkający i pracujący w Hanoi, finalista Nagrody Literackiej im. Jerzego Giedroycia 2026.
Jego pierwsze publikacje literackie ukazały się jeszcze w latach 90., a do jego najbardziej znanych książek należą „Pro Mutiu” i „Slow mob”. W twórczości łączy postmodernistyczną grę, mistykę, muzykę i eksperyment z językiem. Powieść „Boŭ i mierć u Chrotnie” to swoisty białoruski „Twin Peaks” i „Silent Hill”: powieść-puzzle o samoświadomości i pokucie, pograniczu i pamięci, w której splatają się różne języki i epoki, science fiction oraz motywy chrześcijańskie i buddyjskie.
moderacja | Siarhiej Kavaloŭ – literaturoznawca, krytyk, dramaturg, członek jury Nagrody im. Jerzego Giedroycia 2026.
- ECS, biblioteka (1 piętro)
- spotkanie w języku białoruskim z tłumaczeniem konsekutywnym na język polski
- transmisja online
16.55–17.10
Sesja autografów z Dzianisem Trusaŭem
- ECS, ogród zimowy (parter)
17.10–17.45
Postcyberpunk napisany przez człowieka i dla człowieka | spotkanie autorskie
Arciom Šukanaŭ to białoruski pisarz, autor monumentalnej powieści science fiction „Pientakvantar”, finalista Nagrody Literackiej im. Jerzego Giedroycia 2026.
W swojej prozie łączy postcyberpunk, techno-thriller i fantastykę przygodową, przenosząc bohaterów z betonowych dżungli Mińska-3 przez Ocean Indyjski i windę kosmiczną na inne planety. „Pientakvantar” to opowieść o technologii i sztucznej inteligencji, przyszłości i ludzkich ambicjach, ale przede wszystkim o człowieku w świecie, który gwałtownie się zmienia.
moderacja | Hanna Jankuta – białoruska poetka, tłumaczka, redaktorka, członkini jury Nagrody im. Jerzego Giedroycia 2026
- ECS, biblioteka (1 piętro)
- spotkanie w języku białoruskim z tłumaczeniem konsekutywnym na język polski
- transmisja online
17.45–18.00
Sesja autografów z Arciomem Šukanaŭem
- ECS, ogród zimowy (parter)
18.00–18.45
Głos pokolenia wolności | spotkanie z laureatami i laureatkami nagrody oraz prezentacja książki. Co dzieje się z twórczością, gdy jej autorzy żyją poza krajem?
Nagrodą „Głos pokolenia wolności” uhonorowano dziewięć wybitnych osób, przedstawicielek i przedstawicieli białoruskiego środowiska literackiego, dziennikarskiego i praw człowieka, które po 2020 roku były zmuszone opuścić kraj, lecz nadal tworzą i angażują się społecznie na emigracji.
Podczas spotkania poznamy troje laureatek i laureatów, którzy podzielą się osobistymi historiami, doświadczeniem emigracji oraz refleksjami na temat wolności słowa. To okazja, by usłyszeć głos pokolenia, które nie straciło wiary w wolność i godność.
Zaprezentowana zostanie również książka „Głos pokolenia wolności” – zbiór wywiadów z laureatkami i laureatami nagrody. Przez cały dzień w ogrodzie zimowym będzie można obejrzeć wystawę poświęcona laureatom nagród.
goście | Natalla Bordak – poetka i artystka; Alaksandr Mancievič – dziennikarz, działacz społeczny; Aleś Łozka – folklorysta, działacz społeczny; Sofja Saviełava – pedagożka, edukatorka
- ECS, biblioteka (1 piętro)
- spotkanie w języku białoruskim z tłumaczeniem konsekutywnym na język polski
- transmisja online
19.00–20.30
15. Gala wręczenia Nagrody im. Jerzego Giedroycia
W wydarzeniu wezmą udział przedstawicielki i przedstawiciele białoruskiego oraz polskiego środowiska kulturalnego. Zobaczymy premiery booktrailerów sześciu książek-finalistek, wysłuchamy słów jury oraz poznamy nazwiska laureatek i laureatów Nagrody im. Jerzego Giedroycia.
Wieczór zakończy występ muzyczny specjalnego gościa – Lavona Volskiego, legendarnego białoruskiego wokalisty, muzyka, artysty i literata, autora piosenek, które stały się częścią dziedzictwa kulturowego Białorusi. Artyście będzie towarzyszył gitarzysta Pavieł Trypuć, profesjonalny muzyk i założyciel studia muzycznego w Warszawie.
Ceremonię poprowadzi Kryścina Drobyš – aktorka, lektorka i wydawczyni audiobooków.
- ECS, audytorium (parter)
- spotkanie w języku białoruskim z tłumaczeniem symultanicznym na język polski
- transmisja online
