Miejsce, w którym rozbrzmiewać będzie muzyka
W uroczystości zawieszenia wiechy, która odbyła się 30 września, uczestniczyły władze Gdańska. Prezydent Aleksandra Dulkiewicz podkreślała, iż dzięki współpracy miasta, samorządu województwa i wielu partnerów ten zabytkowy kościół odzyskuje dawny blask i zyskuje nową funkcję, która pozwoli mu tętnić życiem przez kolejne dekady.
– Myślę, że będziemy z tego miejsca bardzo dumni. Kościół Menonitów to element naszej bogatej historii, czasem niełatwej, czasem skomplikowanej, ale pokazującej, jak wiele różnych nacji i religii budowało, tworzyło i nadal tworzy miasto Gdańsk i za to bardzo dziękuję – podkreśliła prezydent Dulkiewicz. – Dzisiaj przypada wigilia Światowego Dnia Muzyki. To piękna data właśnie na zawieszenie wiechy w miejscu, gdzie muzyka będzie rozbrzmiewała codziennie – dodała.
Zachować historyczny charakter
Budynek z 1819 roku wpisany jest do rejestru zabytków. Przez lata służył społeczności menonickiej, a w późniejszym okresie m.in. Kościołowi Zielonoświątkowemu oraz Cappelli Gedanensis jako przestrzeń koncertowa. Dziś przechodzi kompleksową restaurację i adaptację, która pozwoli zachować jego historyczny charakter, jednocześnie dostosowując go do współczesnych potrzeb.
Wszystkie prace prowadzone są pod ścisłym nadzorem konserwatorskim, w oparciu o dokumentację historyczną, fotografie archiwalne oraz bieżące analizy techniczne odkrywanych elementów zabytku.
Po zakończeniu prac obiekt będzie pełnić przede wszystkim funkcję sali koncertowej i centrum działalności artystycznej Cappelli Gedanensis. Powstaną tu także przestrzenie edukacyjne, sale prób, garderoby oraz zaplecze umożliwiające organizację wydarzeń kulturalnych, konferencji i spotkań. Inwestycja obejmuje również odtworzenie historycznych elementów wyposażenia, w tym empor oraz ambony, a także rekonstrukcję zabytkowych krucht. Obiekt będzie dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
23 miejskie budynki przejdą termomodernizację dzięki milionom z UE
Prace zgodnie z harmonogramem
W obiekcie zakończono wzmacnianie belek stropowych konstrukcją stalową oraz odbudowę konstrukcji ryglowej ścian zachodniej i południowej. Zaawansowane są prace przy ścianach wschodniej i północnej, roboty elewacyjne oraz wykonywanie tynków we wnętrzu głównej sali koncertowej. Trwa odbudowa historycznych krucht, prace przy konstrukcji dachu, instalacjach technicznych i systemie wentylacji. Równolegle realizowane są roboty konserwatorskie związane z odtwarzaniem historycznych detali architektonicznych oraz przygotowaniem obiektu do pełnienia funkcji nowoczesnego centrum muzyczno-kulturalnego.
Całkowita wartość projektu wynosi 18 685 803,78 zł. Inwestycja jest współfinansowana ze środków programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021-2027. Dofinansowanie ze środków unijnych wynosi 12 912 953,80 zł, natomiast wkład Gminy Miasta Gdańska to ponad 6 mln zł.
Dawny kościół menonitów nowym centrum kultury. Remont w dobrym tempie
Jeszcze nieco ponad rok
Zakończenie inwestycji planowane jest pod koniec 2027 roku. Wówczas dawny kościół stanie się nowym domem Cappelli Gedanensis oraz ważnym punktem na kulturalnej mapie Gdańska, łączącym ochronę dziedzictwa z nowoczesną działalnością artystyczną.
– Powstająca siedziba Cappelli Gedanensis jest przykładem inwestycji, która łączy ochronę dziedzictwa kulturowego z nadaniem zabytkowi nowego życia. Dzięki wsparciu funduszy europejskich i współpracy samorządów ratujemy cenny obiekt, który wkrótce stanie się nowoczesną przestrzenią dla muzyki i kultury – zaznaczył Władysław Zawistowski, dyrektor Departamentu Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego.
Historia budynku
– Prace w dawnym kościele menonickim wymagają połączenia dwóch równie ważnych celów: zachowania autentycznego charakteru zabytku i dostosowania go do funkcji nowoczesnej sali koncertowej. Naszym zadaniem jest wydobycie i odtworzenie historycznych walorów obiektu, przy jednoczesnym stworzeniu przestrzeni spełniającej najwyższe standardy akustyczne i użytkowe. Cieszymy się, że uczestniczymy w projekcie, który nie tylko ratuje wyjątkowy zabytek, ale także nadaje mu nowe życie poprzez kulturę i muzykę – mówił Maciej Szczepkowski, współwłaściciel firmy Budkon.
Budynek zboru Mennonitów był częścią kompleksu, w którego skład wchodziła willa będąca niegdyś domem pastora oraz przytułek dla ubogich. Budynek w głównej części był jednokondygnacyjną halą, krytą barokowym dachem z niższymi kruchtami z trzech stron. W tej oryginalnej formie dotrwał do II wojny światowej, kiedy to ostatni Menonici opuścili Gdańsk w ramach migracji ludności niemieckiej.
W czasie działań wojennych i okresie powojennym zniszczone zostały kruchty, rozebrano większość drewnianego wyposażenia kościoła, w tym także oryginalną stolarkę i prospekt organowy. Do dziś zachowała się oryginalna bryła główna i unikalna konstrukcja dachu.
Po wojnie budynek był kilkukrotnie przebudowany. Zmieniono gabaryty i funkcję krucht, zmieniono układ kościoła z poprzecznego na podłużny z podwyższoną sceną w południowej części hali. W wyniku tych prac, budynek uzyskał dzisiejszą formę i spełniał funkcję sakralną dla Kościoła Zielonoświątkowców oraz później również sali koncertowej dla Cappelli Gedanensis.
Jest on obecnie wolnostojący, trzykondygnacyjny, niepodpiwniczony, o konstrukcji drewnianej szkieletowej wypełnianej cegłą z niższymi kruchtami na trzech stronach budynku z unikalną konstrukcją drewnianą barokowego dachu.
– Każdy sukces rodzi się z marzenia, wytrwałości i szczęścia. A szczęście to wszyscy ludzie, którzy od wielu lat gromadzą się wokół Cappelli Gedanensis i wspierają jej działalność, z władzami Gdańska na czele, za co serdecznie dziękuję – mówił podczas środowej uroczystości Marek Więcławek, dyrektor Cappelli Gedanensis.
Współautorzy tekstu: Marta Formella, Marcin Szeląg/ Urząd Miejski w Gdańsku
